TAHNIAH!!

* Kelas Tuisyen Individu Sejarah PMR 2010
tahniah, semua A sejarah!!

Cikgu Suhaili mengucapkan tahniah kepada semua pelajar2 tingkatan 3 2010
terutamanya 0812 MCKK

^__^

[F2] 8.5 - Sepakat membawa berkat

* persatuan2
mula2 negeri ---> lepas tu kebangsaan

1. Melayu
wartawan+akhbar --> kesedaran politik ---> pertubuhan

a) Kesatuan Melayu
*mula: KMS [S'pore]
- Mohammad Eonus Abdullah
-->lepas tu negeri2 lain turut menubuhkan Kesatuan Melayu [negeri]

** Kongres
1st: Kongres Melayu Semalaya [perpaduan Melayu]
2nd: tarik lebih byk pernyetaan
3rd: tidak dpt diadakan [Jepun attack Malaya!]

c) PASPAM [akhbar Saudara]
- tulis + bg pendapat
"Hidup Bahasa Hidup Bangsa"

**Persidangan
1st: @Taiping [Nov, 1934]
-kumpul ahli seluruh TM --> btk konsep kebangsaan Melayu

d) KMM [politik]
- Ibrahim Haji Yaakob
- akhbar: Warta Malaya

2. Cina
a) fokus: China
- Hsing Chong Hui
- Chung Ho Tang

b) fokus: politik tempatan
*lahir di NNS + Cina Peranakan
- Persatuan Org Cina Peranakan British
* tokoh : Tan Cheng Lock

3. India
*persatuan : melindungi kepentingan org India di TM
- Persatuan India Pusat TM
* tokoh: A.M Soosay

[F2] 8.4 - Penulisan kreatif [puisi+novel+cerpen]

- guru, penulis, wartawan

* sblm WW2: semangat kebangsaan
-cintakan negara+bangsa
-rebut peluang ekonomi
- pertahankan maruah bangsa

* tokoh2
- Abdul Rahim Kajai
- Ishak Hj Muhammad
- Shamsuddin Salleh

[F2] 8.3 - Perjuangan melalui mata pena [akhbar + majalah]

* akhbar + majalah
i) Melayu
- Warta Malaya [Dato' Onn Jaafar]
- Majlis [Abdul Rahim Kajai]
- Utusan Melayu [Abdul Rahim Kajai]

ii) Cina
- Lat Pau
- Nanyang Siang Pau
- Sin Chew Jit Poh
- Modern Daily

iii) India
- Ulaga Nesan
- Tamil Nesan
- Tamil Nesan

iv) Jawi Peranakan
- Jawi Peranakan
- Sekolah Melayu
- Taman Pengetahuan
- Tanjung Penagri

v) Cina Peranakan
- Surat Khabar Peranakan
- Bintang Timur
- Khabar Uchapan Baru
- Bintang Peranakan

[F2] 8.2 - kewujudan gololongan intelektual

Golongan intelektual

* pendidikan Melayu [MPSI]
- tokoh
i) Harun Aminurrashid
ii) Abdul Hadi Hassan
iii) Ibrahim Haji Yaacob

* pendidikan Inggeris: gunakan [peluang dlm pentadbiran +perundangan] utk berjuang
- tokoh
i) Raja Chulan
ii) Mohammad Eunos Abdullah
iii) Dato' Onn Jaafar

[F2] 8.1 - Perkembangan Negara Luar Memberi Inspirasi Perjuangan

* luar negara --> bg inspirasi

1- Turki [Pan Islam]
- ttg penjajahan Barat + satukan Islam

2- Mesir [Gerakan Islah]: Sayid Jamaluddin al-Afghani dan Syeikh Muhammad Abduh
- kembali kpd ajaran Islam yg sebenar + satukan Islam ttg penjajahan Barat

3- Jepun [Perang Rusia-Jepun]
- kalahkan kuasa Eropah

4- China [Revolusi China]: Dr. Sun Yat Sen
- tumbangkan k'jaan Manchu

5- Filipina [Liga Filipina]: Jose Rizal
- ttg penjajahan Sepanyol

6- India [Kesedaran Kebangsaan]: Mahatma Gandhi
- bebaskan India drpd British

7- Indonesia [Parti Nasional Indonesia]: Soekarno
- bebaskan Indonesia drpd Belanda

** [pelajar @ Universiti Al-Azhar] --> mulakan Gerakan Islah di TM
- Syeikh Muhammad Tahir bin Jalaluddin
- Haji Abbas bin Muhammad Taha
- Syed Syeikh Ahmad al-Hadi

mereka adalah "Kaum Muda"
idea disebarkan melalui
i) majalah
- Al-Imam
- Neracha
- Al-Ikhwan
- Pengasuh
- Saudara

ii) madrasah
- Madrasah al-Masyhur al- Islamiah
- Madrasah al-Diniah Kg Lalalng
- Madrasah Il-Ihya Assyariff

..tetapi
Kaum Muda ditentang oleh Kaum Tua

** Kaum Tua
- akhbar : Suara Benar dan Lidah Benar

[F2] 7.11 - Haji Abdul Rahman Limbong

* Haji Abdul Rahman Limbong
- sebab kerap ke Limbong [ajar agama]
--> berjuang [bela nasib] petani yg ditindas; "Kebangkitan Tani"

1. Faktor "Kebangkitan Tani"
a) Undang2 Kawalan Binatang Buas [1823]
- penduduk dilarang buru binatang liar
--> kalo ingkar [denda 500 dolar + senapang dirampas]

b) Peraturan Tanah Baru [1924]
- wajib daftar tanah [2.50 ringgit/ seorang]

c) Peraturan tanah baru [1921]
- nk tanam kena dpt pas kebenaran [50 sen]
- kena ada pas kebenaran --> tebang pokok, kutip hasil hutan

d) pengaruh pemimpin agama [anti British]
- Haji Abdul Rahman Limbong: tanah hak Allah + tak payah byr cukai kt k'jaan
- Haji Musa Abdul Ghani: peraturan British bertentangan dgn syariah Islam

2. Kebangkitan Tani [1922-1928]
a) 1922
- petani : bersihkan tanah [x ambil pas]
--> British: tangkap+dakwa
--> Limbong [peguam]; "tanah hak Allah" -->> bebas!!

b) 1925 [sebab dpt tahu British nk bg konsesi tanah kpd saudagar Cina]
- petani: bersihkan tanah milik Tengku Nik Maimunah + tanah k'jaan
--> British: desak Sultan Sulaiman hukum Limbong
--> Limbong : jelas kt sultan "British menindas rakyat"

c) 1928 [British nk ambil tindakan undang2 terhadap petani yg enggan bayar cukai]
- petani : berhimpun + isytihar perang terhadap British + duduki balai polis + bangunan k'jaan + kibar bendera merah
--> British :minta bantuan tentera NNMB
--> Limbong- dihukum buang negeri ke Makkah

[F2] 7.10 - Tok Janggut

* Tok Janggut
- Haji Mat Hassan bin Munas

1. Faktor penentangan
a) peraturan tanah
- Tok Janggut menentang peraturan cukai 1915
--> petani wajib bayar cukai tanah

b) cukai [beban]
- cukai pokok kelapa [ 3 sen sepokok]
- cukai pokok pinang [ 1 sen sepokok]
- sirih [ 5 sen sejunjung]
- kerbau. lembu [ 20 sen seekor]

c) anti -British
- Turki Uthmaniyyah seru umat Islam jihad menentang penjajah Barat

d) nk bayar cukai [susah]
- pejabat bayaran cukai jauh di bandar
--> kalo gagal bayar : ditangkap + didenda

2. Penentangan Tok Janggut
a) Encik Abdul Latif [Peg. Daerah Pasir Puteh] --> hantar Sarjan Che Wan
- tangkap Tok Janggut [x bayar cukai]
- gaduh2...Tok Janggut tikam Sarjan Che Wan

b) serang Pasir Puteh
- Tok Janggut, Engku Besar Jeram, Penghulu Adam + Che Sahak Merbol
--> takluk Pasir Putih [ 3hari]
--> isytihar Pasir Putih [ bebas British]
- Raja Pasir Putih : Ungku Besar Jeram [ Tuan Ahmad]
- Perdana Menteri: Tok Janggut

** British
- WANTED "Tok Janggut" [500 dolar]
- bakar rumah Tok Janggut+ pengikut [sebab taknak menyerah diri]
--> maka...Tok Janggut serang Pasir Puteh

- British serang [kubu] Tok Janggut di Kg Dalam Pupuh
--> Tok Janggut terkorban

[F2] 7.9 - Antanom

* Antanom
- ketua kaum Murut
- nama betul : Ontoros anak lelaki Antanom

1. Faktor penentangan
a) SBUB: tak bg buka tanah baru

b) cukai [beban]
- cukai kepala [1 dolar/ setiap org]
- cukai tanaman pindah [50 sen/ setiap ekar]
- cukai sebatang pokok kelapa [ 25 sen]
- cukai tangkap ikan besar
- bela anjing [1 dolar / setiap ekor]

c) Org Murut jd buruh paksa
- utk bina jalan [pedalaman]
- pasang kawat telegraf [Tenom-Rundum]

d) zalim kt family
- suami dan isteri [tinggal asing2]
- setiap kali nk jumpa [1 dolar]
- kalo ade 2 org anak; SBUB ambil 1 --> jd buruh paksa

e) SBUB: ceroboh kaw. hutan --> bina jalan
- Org Murut : bantah [ganggu roh nenek moyang]

2. Penentangan Antanom
a) Feb 1915
- serang Pensiangan + bakar bangunan

b) Mac 1915
- serang Rundum --> pejabat pentadbiran SBUB [musnah]
--> menaikkan semangat [Murut]

c) bina kubu pertahanan di Sungai Selangit
- SBUB: serang kubu Antanom
--> Antanom + 400 org Murut [terkorban]; " Kebangkitan Rundum"

...SBUB menghukum pengikut Antanom
i) dibuang daerah --> Kudat
ii) jd buruh paksa
iii) bersumpah taat setia
--> org Murut: protes---> pindah ke pedalaman Kalimantan

[F2] 7.8 - Mat Salleh

* Mat Salleh
- Bajau; pemerintah Sungai Sugut

1. Faktor penentangan
a) jihad
- dr semangat jihad org Sulu menentang Sepanyol di Filipina

b) peraturan [beban]
- SBUB: peraturan baru --> amalan buruh paksa, cukai beras dan lesen perahu

c) rundingan [gagal]
- Mat Salleh ---berunding-- Gabenor Beaufort [CV Creagh]
--> x dilayan

d) kampung [dibakar]
- SBUB: bakar+musnah kampung Mat Salleh

2. Perjuangan Mat Salleh
a) Julai 1897
- buat kubu [Ranau]
- bakar Pulau Gaya
b) Nov 1897
- serang Ambong

3. SBUB tawar berunding
- damai+pengampunan

--> April 1898 [Menggatal] ; Mat Salleh--berunding--Wlliam Cowie
*Perjanjian April 1898
i) Mat Salleh + pengikutnya [pengampunan]
ii) penduduk Inanam [lari mase kekacauan] boleh balik
iii) Mat Salleh tadbir Tambunan
iv) Mat Salleh kena lapor pergerakan kpd SBUB
- SBUB : tipu!! --> ambil alih pentadbiran Tambunan [1899]

4. Mat Salleh menentang semula
- bina kubu di Kampung Teboh
- SBUB: serang kubu -->Mat Salleh terkorban

5. Perjuangan Mat Salleh diteruskan oleh pengikutnya
- Mat Sator
- Kamunta

...Julai 1902, British berjaya tamatkan kebangkitan Mat Salleh

[F2] 7.7 - Dato' Bahaman

* Dato' Bahaman
- Orang Kaya Dato' Setia Perkasa Pahlawan Semantan
- gagah + berani --> perang saudara [Pahang] + Perang Klang [S'gor]
- tidak mengiktiraf pemerintahan British di Pahang

1. Faktor penentangan
a) hilang hak kutip cukai
- E.A Wise : Pegawai Majistret + Pemungut Hasil [Temerloh]

b) Pembinaan balai polis
- E.A Wise : bina balai polis x bg tau [Lubuk Terua]

c) Perlucutan gelaran
- Hugh Clifford: anggap Dato' Bahaman sbg penderhaka
--> paksa Sultan Ahmad lucutkan gelaran Dato' Setia Perkasa Pahlawan Semantan

2. Kronologi penentangan
a) British tangkap 3 pengikut D.B [kutip hasil hutan tanpa kebenaran]
- D.B --> serang Balai Polis Lubuk Terua

b) Hugh Clifford tawan semula Lubuk Terua [gagal!]
- Clifford berundur + minta tolong S'pore

c) British paksa Sultan Wan Ahmad
- "Gerakan Sultan" --> tawan 11 kubu D.B

d) D.B tawan semula Lubuk Terua
- dpt sokongan Tok Gajah + Mat Kilau

e) British serang Lubuk Terua
- maka..pejuang Pahang berundur --> Kelantan +T'ganu
- T'ganu : Ulama Tok Ku Paloh [semangat-->jihad menentang British]

f) D.B tawan Kuala Tembeling + Jeram Ampai
- British: hantar Kolonel Walker + tawan semula Jeram Ampai

maka...
D.B + Tok Gajah + Mat Kilau --> berundur ke Kelantan

[F2] 7.6 - Yamtuan Antah

* Yamtuan Antah : Yamtuan Seri Menanti
jajahan Seri Menanti --> Tearchi, Ulu Muar, Gunung Pasir + Jempol

* Dato' Kelana Sg. Ujong --> sign dgn Britush
** Yamtuan Antah : tak setuju + tak iktiraf D.Kelana sbg pemerintah Sg Ujong

maka
Yamtuan Antah vs Dato' Kelana
- Dato' Kelana : isytihar Terachi sbg wilayah
- Yamtuan Antah : bantah la...sebab Terachi ni kan sebhgn drpd jajahan Seri Menanti
- British : siasat --> hantar tentera + juruukur
- Yamtuan Antah: hantar pengikut --> suruh British hentikan mengukur!!
----> last2 bertempur!!

* Yamtuan Antah
a) dpt sokongan
- Dato' Siamang Gagap
- Tengku Besar Tampin
- penduduk Rembau + Jelebu + Johol

b) tawan Paroi + bina kubu
--> British tawan semula =(

maka...
Yamtuan Antah berundur
Paroi --> Bukit Putus --> Johor

* Maharaja: nasihat Yamtuan Antah berunding dgn British

maka...
Yamtuan Antah ---berunding--Gabenor NNS [William Jervois]
i) Yamtuan Antah dikitiraf sbg Yamtuan Besar [Seri Menanti]
ii) British dpt peluang luaskan pengaruh di seluruh N9

[F3] 7.7 - Pemisahan Singapura

1963- S'pore join Malaysia
1965- S'pore keluar dr Malaysia

* faktor pemisahan
i) masalah ekonomi
- S'pore [pusat perindustrian, perdagangan, pelabuhan bebas]
--> tuntut keistimewaan cukai

ii) Konsep Malaysian Malaysia
- tuntut samarata [x kira kaum]
- nafi [inst. raja] +menentang hak [Melayu+bumiputera]

iii) PETIR
- tuduh MCA x mewakili kepentingan kaum Cina
- PTIR vs MCA [p/raya]

iv) rusuhan kaum
- kenyataan membangkitkan sentimen perkauman [PETIR]
- rusuhan kaum [S'pore]

** Lee Kuan Yew
- nak ambil alih peranan MCA
- pertikaikan Perlembagaan Malaysia

maka
9 Ogos 1965 --> Pengisytiharaan Pemisahan Singapura

[F3] 7.6 - Konfrontasi dan perdamaian

* Persekutuan Malaysia diisytihar
- putus hubungan diplomatik [Filipina+Indonesia]
- tentera Indonesia menceroboh

** usaha utk perdamaian

1- rundingan
a) TOKYO 1963
- rundingan tak rasmi
- Tunku Abdul Rahman - Soekarno

b) MANILA 1963
- sidang kemuncak
--> tubuh MAPHILINDO; tuntut PBB buat tinjauan semula [Sabah+S'wak]

c) BANGKOK 1964
- persidangan
- Tun Abdul Razak - Dr Subandro
--> gagal

d) TOKYO 1964
- persidangan
--> gagal [tuduh Malaysia membelakangkan keputusan Sidang Kemuncak Manila]

2- bantahan rasmi terhadap pencerobohan tentera Indonesia
- Tun Dr. Ismail [Menteri Keselamatan Dalam Negeri]
--> gagal [dihalang kuasa veto Rusia]

3- susun semula Pasukan Pertahanan Tempatan (PPT) a.k.a Askar Wataniah
- pertahankan negara

4- sokongan drpd negara2 Komanwel [bantuan ketenteraan]
- Britain
- Australia
- New Zealand
- Kanada

** hubungan pulih
i) Indonesia [perubahan kuasa]
Soekarno --Gestapo 30 Sept--> Soeharto [ambil alih]
ii) Filipina

--> Konfrontasi tamat
- Tun Abdul Razak - Adam Malik [Perjanjian Pemulihan Hubungan Antara Malaysia-Indonesia]

[F3] 7.5 - Pengisytiharan Persekutuan Malaysia

* Perlembagaan Persekutuan TM + memorandum [Sabah+S'wak]
--> Perlembagaan Persekutuan Malaysia

* Sabah - Tuntutan 20 [S'wak terima]
i) xde agama rasmi
ii) bebas beragama
iii) BI [bhs rasmi]
iv) imigresen [k'jaan ng.]
v) Malaysia [nama persekutuan]
vi) Dasar pelajaran [kekal]
vii) ade kerusi parlimen
viii) ratu British+YdP Agung --lantik--> ketua negeri

* 9 Julai 1963 [Perjanjian Persekutuan Malaysia]
--> di Malborough House, London
i) hal ehwal luar [k'jaan Persekutuan]
ii) agama Islam [rasmi --> Persekutuan; kecuali Sabah+S'wak]
- agama lain bebas
iii) BM [bhs kebangsaan]
- bhs lain boleh guna
iv) Sabah+S'wak -->BI [bhs rasmi] sehingga 10 thn slps pembentukan Persekutuan Malaysia
v) Sabah+S'wak --> kuasa imigresen+perkhidmatan awam
vi) rakyat bumiputera [Sabah+S'wak]--sama taraf-- org Melayu [PTM]

maka
isi perjanjian tersebut dimasukkan ke dalam Perlembagaan Persekutuan Malaysia
---> 16 Sept 1963 [Deklarasi Penubuhan Persekutuan Malaysia @Stadium Merdeka]
+ 101 das tembakan meriam + "Merdeka" 7kali

* PTM+ S'wak+Sabah+S'pore --> Malaysia
** S'wak+Sabah+S'pore --> merdeka!

[F3] 7.4 - kronologi pembentukan Persekutuan Malaysia

1. cadangan
- TAR --> cadangan [Mei 1961]

2. reaksi
a) TPM [sokong]
b) S'pore
- PETIR [sokong]
- B.S+P.R.S [menentang]
c) Sabah[sokong]
d) S'wak [sokong]
- SUPP [menentang]
e) Brunei --> menentang
- sultan [sokong]
-P.R.B [menentang]

3. penerangan
* JPPM [Julai 1961]
- Sabah+S'wak
--> Suruhanjaya Cobbold

4. pandangan
* Suruhanjaya Cobbold [1962]
- Sabah+S'wak
--> setuju join!

5. hak2
* JAK [1962]
- Sabah+S'wak+Brunei
--> Tuntutan 20 perkara Sabah [S'wak setuju] --> masuk dlm perlembagaan

6. pendapat
* Referendum S'pore [1962]
--> setuju join!

7. tinjau semula
* Suruhanjaya PBB [1963]; Indonesia+Filipina yg request
- Sabah+S'wak
--> setuju join!

8. Pengisytiharan Persekutuan Malaysia
- 16 Sept. 1963

[F3] 7.3 - reaksi [negara2 jiran +negara2 barat]

1. Indonesia
* awal : sokong
* last2 : menentang!
- PKI: "neokolonialisme"
- Soekarno : " Indonesia+TM --> Indonesia Raya"

2. Filipina
* menentang: "Sabah sebhgn drpd Kesultanan Sulu"
maka..
laporan Suruhanjaya Cobbold+Suruhanjaya PBB : Sabah nk join

3. negara2 Barat
* Britain+Amerika Syarikat : sokong
- cepatkan kemerdekaan
- sekat pengaruh komunis

** Suruhanjaya Cobbold [Sabah+S'wak]
-Ghazali bin Shafie
- Wong Pow Nie
- Lord Cobbold
- David Watherston
- Anthony Abell

[F3] 7.2 - Reaksi

1. PTM
- sokong;
* PAS [sokong] : "PTM+Indonesia--> Melayu Raya"

2. S'pore
* PETIR: sokong [spy x dikuasai parti b'haluan kiri]
* Barisan Sosialis + Parti Rakyat S'pore
- [anggap] PTM {plan Britain utk kekalkan pengaruhnya}

maka... referendum [pendapat] --> sokong!

3. Sabah
- tubuh parti politik
* UNKO + USNO : sokong [awal-->akhir]
* Parti Bersatu+ Parti Demokratik : sokong [tp kena merdeka dulu]
* Pasok Momogun
- awal: menentang [Sabah+S'wak+Brunei]
- akhir: sokong

maka...
UNKO+USNO+Parti Bersatu+ Parti Demokratik+Pasok Momogun --> Perikatan Sabah
* ketua [Donald Stephens + Tun Datu Mustapha bin Datu Harun]
* menang p/raya 1962 [Majlis Daerah]

4. S'wak
* PANAS+SNAP
- awal : menentang
- akhir: sokong
* SUPP : menentang
* BARJASA+PESAKA+SCA : sokong [awal->akhir]

maka...
* UNKO+USNO+BARJASA+PESAKA+SCA --> Perikatan S'wak
- menang p/raya 1963 [Majlis Daerah] --> sertai Persekutuan Malaysia

5. Brunei
* Sultan Omar Ali Saifuddin : sokong
* Parti Rakyat Brunei : menentang [kalo join = jd tanah jajahan]
- " Brunei+ S'wak+ Sabah --> K'jaan Kalimantan Utara"
- usul menentang --> DITOLAK --> PEMBERONTAKAN

maka...
* menolak [Julai 1963]
- hasil minyak + perlantikan YDP Agung

kesimpulannya [PTM+Sabah+S'wak+S'pore: sokong]
i) Sabah+S'wak [majoritinya]
awal: menentang [berhati2+ x paham]
---JPPM---> akhir : sokong

ii) Brunei
menentang

** rakyat bebas utk menentukan masa depan negara mereka!!

[F3] 7.1 - idea+ matlamat pembentukan Persekutuan Malaysia

T.A.R : "PTM+Sabah+S'wak+S'pore+Brunei --> Persekutuan Malaysia"

* cadangan
i) disambut +ve
ii) J/kuasa Perundingan Perpaduan Malaysia (JPPM)
- rundingan dgn wilayah2 yg terlibat
iii) usul ke Dewan Rakyat

*matlamat --> stabil [politik] + ekonomi [makmur] + sosial [harmoni]
i) CEPAT merdeka
ii) SEIMBANG kaum
iii) MAJU sosioekonomi
-satukan sumber tenaga + sumber asli +
-hapuskan sekatan cukai
-tarik pemodal luar
- majukan taraf hidup [Sabah, S'wak + Brunei]
iv) KESELAMATAN+KESTABILAN negeri

[F2] 7.5 - Dato' Maharaja Lela

* Dato' Maharaja Lela
- Org Besar Berlapan Perak
- Penghulu Pasir Salak

1. Faktor2 penentangan
a) British ambil hak kutip cukai
- sultan diugut turun takhta

b) Cukai baru
- cukai padi, perahu, atap, senjata, bayaran permit utk membalak
- cukai kelamin

c) cabar ketuanan Melayu
- paksa sultan sign [pengisytiharan penyerahan kuasa kpd British]
- Residen berkuasa [lantik hakim, kutip cukai, lantik penghulu]

2. meeting kt Durian Sebatang [nak bunuh Birch]
- Raja Abdullah, Raja Ismail, D.M. Lela
- D.M. Lela, Dato' Sagor, Pandak Indut + Seputum --> nk bunuh Birch

3. Birch mati dibunuh
* British ---serang--> Pasir Salak
- tp British kalah; Kapten Innes terkorban =)
---Perang Perak----
*British + tentera [India+Hong Kong]
- Perak kalah =(

4. kesan
* D.M Lela, Dato' Sagor , Pandak Indut + Seputum --> gantung sampai mati
* Sultan Abdullah + Ngah Ibrahim --> dibuang ng [Pulau Seychelles]
* Raja Ismail --> dibuang ng. [Johor]

[F2] 7.4 - Sharif Masahor

* Sharif Masahor
- pembesar Sarikei ( Sg. Rajang)
- dilantik Sultan Abdul Mu'mein Brunei


1. Faktor penentangan
a) Brooke tadbir Sarikei (Brooke ambil Sg. Rajang)

b) JB bina kubu di Kanowit+ lantik Henry Steele (wakil British)
- ambil alih kuasa!
- Sharif Masahor MENENTANG tindakan Brooke!

c) 1855; Sharif Masahor --serang--> Mukah
--usir--> Pangeran Matusin (sokong JB)

d) JB --lucut kuasa--> Sharif Masahor (Sarikei)
- Sharif Masahor MARAH!

e) Sharif Masahor + Datu Patinggi Abdul Ghapur vs J.B
- Sharif Masahor --serang--> Kanowit

f) Sharif Masahor + Datu Patinggi Abdul Ghapur + Temenggung Hashim --> berpakat!
- C.B dpt tahu

g) C.B +Belanda --tahan--> Datu Patinggi Abdul Ghapur [ dipenjarakan]

h) Sharif Masahor vs C.B
- Sg. Sadong
- S.M kalah + berundur ke Mukah =(

i) J.B --paksa Sultan Brunei --> serah Mukah + tahan S.M
- S.M dibuang ng. ke S'pore

** Brooke terus ditentang oleh
- Pemimpin Banting + Penghulu Asun

[F2] 7.3 - Rentap

*Agi Idup, Agi Ngelaban [ selagi hidup selagi berjuang]

* Rentap
- Libau [penggoncang dunia]
- Raja Darat
- pemimpin org Iban [Sg. Skrang + Sg. Saribas]

1. Faktor penentangan
a) dianggap sbg lanun
b) J.Brooke buat kubu di Nanga Skrang
c) penempatan org Iban dihapuskan

2. Brooke vs Rentap
a) Rentap --serang--> kubu JB ( Nanga Skrang)
- Allan Lee terbunuh! =)

b) J.B --tawan+bakar--> kubu Rentap (Sg. Lang)

c) pengikut Rentap berundur --> Bukit Sadok
- Rentap = "Raja Ulu"

d) C.B --serang--> kubu Rentap (Bukit Sadok)
- C.B gagal =)

e) 1863; J.B --serang--> Rentap (Bukit Sadok)
- Rentap kalah =(
--> berundur ke Entabai

[F2] 7.2 -Naning

1. Rembau--Naning--Melaka
- Dato' Naning Abdul Said [Dol Said]
- Taboh; padi, buah2an, sirih, b.timah

2. Faktor2 penentangan
a) pertahankan kemerdekaan Naning
- British: Naning (part of Melaka); mst ikut peraturan kt Melaka

b) menentang pelaksanaan Undang2 British
- British: Peraturan Penghulu ( gugat kuasa Dol Said; x boleh bicarakan kes jenayah)

c) menentang bayaran cukai
- British: Undang2 1830 (Naning byr cukai 1/10 drpd hasil keluaran pertanian)

3. British serang --> Naning [1831+1832]
a) British --isytihar--> Dol Said sbg penderhaka

b) British --serang [150 sepoi +Kapten Willie]--> Dol Said

c) British tewas =)

d) Dol Said =)
- taktik gerila
- dpt bantuan ( Seri Menanti, Sg. Ujong, Johol + Muar)
- Y.M.R Ali (Rembau) tolong

e) British+Y.M.R Ali --serang--> Naning
- Naning kalah =(
- Taboh ditawan
- rumah dibakar
- Dol Said serah diri [dpt pencen+rumah]

** British rugi 100 000 paun sterling ^__^

[F2] 7.1 - Kedah

1. Kedah vs Siam
- di bwh pimpinan: S. Ahmad Tajuddin + [Tunku Abdullah, Tunku Kudin, Tunku Long, Tunku Muhammad Saad]
- disokong : Tok Mo Ris + pemimpin agama [Syeikh Muhammad Saad]

2. British+Siam vs Kedah
a) 1823
i) Tunku Abdullah + 3000 tentera ---serang--> Siam
ii) British bantu Siam
iii) gagal =(

b) 1831
i) Tunku Kudin --tawan--> Kuala Kedah
ii) British kepung! [5 kapal perang]
iii) Kedah terputus [bekalan makanan+bantuan tentera luar]
iv) Tunku Kudin terkorban =(

c) 1836
i) Sultan Ahmad Tajuddin --plan nk serang --> Siam
ii) British dpt tahu
iii) S.A.Tajuddin ditangkap =(

c) 1838 [menentang Siam]
i) Tunku Muhammad Saad -- berjaya tawan selatan Kedah, Kota Kuala Kedah
--mara--> Songkla
ii) British tolong Siam
iii) Siam dpt Kedah balik! =(

d) Kedah --baik2--Siam
* sebab semangat juang rakyat Kedah

e) Sultan --hantar--> Tunku Daei ke Bangkok [utk berunding]
* Siam bg blk takhta Kedah --> Sultan Ahmad Tajuddin
** wilayah Perlis, Setul , Kubang Pasu --> diasingkan dr Kedah

[F2] 6.6 - kemudahan asas

* kemudahan asas
- kesihatan
- jabatan2
- elektrik
- bandar2
- pendidikan

1. kesihatan
a) hospital k'jaan
-KL, Taiping, Penang
b) pusat2 kesihatan negeri
- Perak, S'gor, N9, Pahang
c) lembaga kesihatan
- utk pastikan kebersihan bandar

2. jabatan parit + tali air
- tanaman padi [Sg. Manik, Perak, Tg. Karang]

3. Tenaga elektrik --> Penang + KL
- empangan Chenderoh [The Perak River-Hydro Electric Power Company Limited]

4. Bandar2 baru
- Ipoh [b.timah]
- Kelian Pauh -->Taiping a.k.a "kedamaian yg abadi" [b.timah]
- KL [b.timah]

5. pendidikan
* British -->s/pendidikan vernakular

a) melayu (pendidikan sekular)
- rendah sampai darjah 6
--> jd guru, polis, jwtn rendah
-pergi maktab perguruan [utk latih jd guru sekolah melayu]

b) Cina
- sukatan pelajaran dr China
- Enakmen Pendaftaran Sekolah [kawal sekolah2 cina]

c) Tamil[ladang getah]
- sukatan pelajaran dr India
- Undang2 buruh --> pengusaha ladang wajib sedia sekoolah+ guru utk anak2 pekerja
- cth : Sekolah Thamboosamy Pillai, Sekolah Vivekananda

d) Inggeris
- pendidikan sehingga menengah utk semua kaum
- sukatan pelajaran dr England
- cth: Penang Free School
- Victoria Inst.
- MCKK

[F2] 6.5 - Perubahan [hasil dr perkembangan ekonomi]

* Perubahan
- buruh luar
- s/ pengangkutan+perhubungan
- bandar baru
- kemudahan sosial
- pendidikan

1. buruh luar
a) Cina [s/ kontrak]
- kerja sampai hutang selesai
- tamat kontrak --> BEBAS
- b. timah

b) India [s/kangani]
- kangani [ketua pekerja di ladang getah]
- kerja sampai hutang selesai
- ladang getah

** Melayu; desa --> petani+nelayan

2. s/ pengangkutan
a) landasan k/api
i- Fasa I
[b. timah] lombong --> pelabuhan
* Taiping --> Port Weld
* KL --> Port Swettenham
* Seremban --> Port Dickson
* Ipoh + Batu Gajah --> Teluk Anson

ii- Fasa II
[bila NNMB ditubuhkan]
* utara--> selatan
* b.timah+getah
* utk mudahkan pentadbiran British

iii- Fasa III
[NNMTB]
* seluruh TM
* ekonomi +pentadbiran + pengangkutan awam penduduk TM

b) jln raya
- kwsn perlombongan b.timah+pertanian --> stesen k/api
* KL-Ipoh-Seremban
* kenderaan bermotor --> jln diturap
* 1939; seluruh TM [ekonomi+pentadbiran British di TM]

c) pengangkutan laut, udara
- kapal wap [Syarikat Straits Steamship (1890); S'pore]
* bekalan makanan, jentera + buruh

- penerbangan awam [Syarikat Wearne Air Service (1937); S'pore]
* S'pore - KL- Penang
** lepas WWII; Syarikat Penerbangan TM

D) s/perhubungan
- s/pos, telegraf, telefon, radio

[F2] 6.4 - Dwiekonomi

1. Ekonomi tradisional
- sara diri
- luar bandar
- padi+ikan
- alat tradisional
- buruh sikit
- modal sikit

2. Ekonomi Dagangan
- eksport
- Syarikat Eropah
- b.timah + getah
- tech. moden
- buruh ramai
- modal besar

[F2] 6.3 - Hasil hutan

*hasil hutan
-kayu-kayan, rotan, damar, madu lebah, kapur barus, getah
--> scr tradisional [kegiatan meramu]
--> British [komersil; eksport --> China, Amerika Syarikat, Eropah; Jabatan Hutan]

* Damar [getah pelbagai jenis pokok di hutan]
- utk tutup renggangan pd papan perahu
- eksport --> jd varnis

* Getah perca [pokok perca yg tumbuh di dlm hutan]
- buat alatan bedah, bola golf + bhn penebat kabel telegraf dasar laut

* Getah julutung
- ramuan getah pengunyah + pelekat [gigi palsu]

* pembalakan [ekport --> China, Britain]
- cengal, meranti, keruing

* rotan
--> China

** tumpuan pd kegiatan ekonomi perdagangan

[F2] 6.2 - Perlombongan

1. emas [Raub]

2. arang batu [Batu Arang]

3. bauksit [utk buat Aluminum]
- Bukit Pasir, Teluk Rumania, Teluk Emas

4. bijih besi
- Bukit Besi, T'ganu, Rompin, Kedah, Perak , Johor

5. ilmanit [hasil sampingan b. timah]
- Batang Padang

6. bijih timah
a) Melayu [mendulang; melampan] --> Cina [ s/lombong dedah; pam kelikir; palung]
--> Syarikat Eropah [kapal korek]

b) b/timah (maju)
- Revolusi Perindustrian [mengetin makanan]

c) b/timah (harga jatuh; ekonomi dunia meleset)
* utk pulihkan harga --> Perjanjian Bijih Timah Antarabangsa (1931)
- TM, Bolivia, Nigeria + Indonesia
- kurangkan pengeluaran --> harga stabil!
- tubuh Majlis Bijih Timah Antarabangsa (1934)

[F2] 6.1 - Pertanian perdagangan

* awal
- lada hitam + gambir [Johor]
---> s/kangcu--Org Cina dr S'pore
- buah pala + cengkih [Penang] - tebu --> gula [ Seberang Perai, Perak]
- ubi kayu + nenas

1. Tanaman baru [European + org asing; org tempatan x digalakkan]
- kopi [Perak, S'gor, N9, Johor]
- k/sawit [Kuala S'gor, Perak, Johor]
- tembakau [Penang, Pahang]
- teh [Cameron Highland]

2. Getah [Hevea Brasiliensis]
a) Brazil --> England --> Sri Lanka --> S'pore --> K.Kangsar
- ladang2 [ S'gor, Perak, N9, Johor]
-->Sime Darby, Guthrie, Harrisons and Crossfield, United Plantations
- penduduk tempatan [kebun kecil]

b) getah maju
- harga kopi jatuh
- permintaan getah tinggi
- cukup tenaga buruh
- cukai rendah
- ade modal
- H.N Ridley [s/ ibedem = s/ tulang ikan herring --> tingkat pengeluaran susu getah ]

b) getah merosot [ekonomi dunia meleset]
*utk stabilkan harga...

i) Rancangan Sekatan Stevenson (1922)
- kurang pengluaran
- tingkat harga
* x semua join --> GAGAL!!

ii) Perjanjian Peraturan Getah Antarabangsa (1934)
- kurang penegluaran
- stabil harga getah
* ramai join --> BERJAYA!!

** slps WWII
- US buat getah tiruan [saingan]

[F2] 5.5 - sosial

*asas - landasan k/api + jln raya + sekolah + hospital + telegraf

1. landasan k/api
- Weston --1896--> Beaufort --1905--> Jesselton
- Tenom --> Malakap
*padalaman--angkut hasil keluaran [k/api] --> pelabuhan

2. jln raya
- Jesselton, Sandakan, Lahad Datu, Kudat + Tawau
*kwsn. kegiatan ekonomi --[jln raya]--> bandar + pelabuhan

3. pengangkutan air + sg.
- Straits Steamship (1890)
*angkut penumpang + barang

4. pendidikan [hanya peringkat rendah; kurang $ + bidang pendidikan x untung]
a) mubaligh kristian
-Roman Katolik [Sandakan]
* Inst. Byron

b) Jabatan Pelajaran
- urus sekolah

c) Sekolah Latihan
-anak2 ketua anak negeri
-latih jd pegawai pentadbir peringkat rendah

d) Sekolah Melayu
- Kota Belud (1921)

5. hospital [luar bandar --> pusat kesihatan]
-Jesselton, Sandakan, Beaufirt, Kudat
* bil. doktor x cukup!!

6. Keselamatan
- polis tempatan + "skuad terbang"

7. bandar2 baru [Jesselton, Sandakan, Kudat, Tawau, Lahad Datu]
- pusat pentadbiran+perdagangan

a) Sandakan [William Pryer; 1879]
- Elopura [bandar yg cantik]
- pusat pentadbiran + pelabuhan a/bangsa + pembalakan

b) Kudat
-keadaan geo. x sesuai utk pertanian

c) Jesselton [Charles Jessel]
- Jessel Town
- nama lain: api-api, singga mata @ Diasuka
-landassan k/api
- pusat perdagangan+pelabuhan

[F2] 5.4 - hasil bumi+perdagangan

1. tradisional
- sarang burung, sagu, rotan, pokok lanut, trepang, sirip ikan yu
--> rakyat byr cukai [SBUB dpt atasi mslh $]

2. tanaman baru
a) getah
- landasan k/api - ladang getah (Beaufort, Jesselton, Tenom)
- dividen 4% + pengecualian cukai eksport 50 thn
- buruh Cina+ Jawa

b) tembakau --[kualiti terbaik]--> Belanda+US
- dikecualikan cukai
- P. Banggi, Teluk Marudu, Lahad Datu, Tawau , Sandakan

3) Pembalakan --> China + S'pore + Britain + Australia
- seraya, ramin, kapur, belian, meranti
- Sandakan, Lahad Datu, Tawau
- buruh Indonesia+Filipina

4) Perlombongan
a) emas [Sg. Segama]
b) arang batu [Silimpopon; Syarikat Cowie Harbour Coal + Labuan]
c) mangan --> Britain
-Teluk Marudu; Syarikat British Borneo Exploration

[F2] 5.3 - SBUB kukuhkan kuasa di Sabah

* Sabah [SBUB]
a)ketua : gabenor [1st: W.H Treacher]
- dibantu Majlis Penasihat
b) pusat pentadbiran : Sandakan
- jabatan k'jaan [ utk licinkan urusan pentadbiran]

c) Majlis Penasihat
- nasihat gabenor
- b't/jwb kpd Lembaga Pengarah [London]
d) Lembaga Pengarah
- b't/jwb kpd pemegang saham

e) Lembaga Pengarah [London] --> Gabenor [Sabah] --> s/u k'jaan
--> [ketua2 jabatan+ residen]
f) residen --> pegawai daerah --> [ketua anak ng. + ketua kg.]

* ketua2 jabatan
- Jabatan [Pos; Buruh; Polis; Kewangan; Tanah dan Ukur]

* Residen
- ketua pentadbir [residensi]

* Peg. daerah
- ketua pentadbir [daerah] ; European

* Ketua Anak Negeri
- aman+ urus pembahagian tanah + kutip cukai + pertanian
- bantu Peg. Daerah [pentadbiran]
- ade surat kuasa

* Ketua Kg. (a.k.a Orang Tua)
- urus [kg]
- aman+ perdagangan + lapor kt Peg. daerah (kes curi, penyakit)

* Timb. Penolong Pegawai Daerah (1915)
-penduduk tempatan

g) undang2 barat [Mahkamah Majistret+Mahkamah Anak Negeri]
* Mahkamah Majistret
-kes2 berat
-Pegawai Daerah [hakim]

*Mahkamah Anak Negeri
- kes2 peribumi [undang2 Islam+hukum adat]
- Ketua Anak Negeri [hakim]

[F2] 5.2 - SBUB

*SBUB
-kuasa mentadbir Sabah
- Presiden : Sir Rutherford Alcock
- Pengarah Urusan: Alfred Dent
maka --> British dpt luaskan pengaruh + halang kuasa Barat lain bertapak di Sabah

* Perjanjian Perlindungan Borneo Utara 1888
- Sabah [ng. naungan British]
- British [hal ehwal luar Sabah]

* Syarat pemberian Piagam kpd Persatuan Sementara Borneo Utara British Berhad
SBUB....
i) x boleh bg wilayah Sabah kt org lain [tanpa izin]
ii) lantik peg. [k'jaan British yg akui]
iii) pelihara agama, adat resam + undang2 penduduk tempatan
iv) perintah [adil]
v) terima nasihat dr British

[F2] 5.1 - SBUB bertapak di Sabah

1. Sultan Brunei --beri konsesi tanah [10 thn] --> C.L Moses

2. C.L Moses --jual konsesi --> Torrey+ Harris [gagal!]

3. Torrey --jual hak --> Von Overbeck [masalah modal!]

4. Overbeck --pinjam $ dr Syarikat Alfred Dent+Edward Dent
* Gabenor Labuan [Treacher] bantu Overbeck renew tempoh pajakan!
* tapi.. bawah kuasa British

5. Sultan Brunei--bagi renew pajakan (perjanjian 1877) --> Overbeck+Dent
* Sultan Brunei bg tanah ant. Teluk Kimanis dan Sg. Sibuku

7. [Sabah; Kesultanan Sulu]
*Sultan Sulu --serah Sg . Pandasan-Sg. Sibuku (perjanjian 1878) --> Overbeck+Dent

8. Overbeck --jual hak --> Dent

9. Dent --tubuhkan --> Persatuan Sementara Borneo Utara British Berhad
*saham dijual kpd rakyat British
*berusaha dptkan Piagam Diraja drpd K'jaan British

10. K'jaan British --serah piagam (1881) --> Persatuan Sementara Borneo British Berhad
*1882 --> jd Syarikat Borneo Utara British (SBUB)

[F2] 4.6 - Sosial; tak seimbang [dasar pecah+perintah]

1. Dasar pecah + perintah
- setiap kaum dipisahkan dgn kegiatan ekonomi + petempatan yg berbeza
a) Org Melayu --> pentadbiran
b) Org Iban --> ketenteraan
c) Org Cina --> pertanian, perlombongan + perdagangan [bandar2]
d) Org India --> perniagaan kain [ Kuching]
e) Org Sikh --> polis
f) bumiputera [ kaw. pedalaman]

**halang perpaduan kaum
**jamin kedudukan sbg Raja S'wak

2. Bandar2 baru
- Kuching [ibu ng.], Miri [petroleum] + Bintulu
- pusat pentadbiran + perdagangan

3. kemudahan asas [bandar shj]
- jln raya [Kuching + Miri]
- air
- elektrik
- ladasan k/api [Kuching-Bau]

4. pengangkutan
- syarikat perkapalan[Singapore and Sarawak Steamship Company]
- kapal terbang air [Kuching-Singapura]

5. perhubungan + kesihatan
- pos, telegraf, telefon
- hospital, klinik [mubaligh kristian; Kuching + Sibu]

6. pendidikan
- bukan moden!
- sekolah [Melayu+Cina]
- Dayak [xde!]
- sekolah rendah [latih org Melayu S'wak; jd guru, kakitangan rendah k'jaan]
--> buku dr Sem. TM
--> Sekolah Merpati Jepang, Sekolah Encik Buyong
- galak mubaligh Kristian [Sekolah St Thomas, Sekolah St Mary, Sekolah St Teresa]
- sekolah Cina
- sekolah Melanau

7. Jabatan Pelajaran
- kawal pendidikan di S'wak
--> Maktab Perguruan Kent (1940)

[F2] 4.5 - Ekonomi [x seimbang]

1. x galak kemasukan pelabur luar scr besar2an
- utk jg kepentingan ekonomi di S'wak

2. hasil hutan [sarang burung, getah jelutung + rotan]
-gua batu kapur

3. tanaman baru [ getah + tembakau]
- eksport
- tembakau [Lundu -->eksport ke London]

4. tanaman tradisional [kelapa, gambir, lada hitam, sagu @ rumbia]
- eksport
- sagu [ Sg. Igan, Oya, Mukah, Bintulu]
- lada hitam [Org Cina; Bhgn Pertama+Kedua]
- kelapa [Org Melayu; Bhgn Pertama+Kedua]

5. sumber galian [ antimoni, emas, arang baru, raksa + minyak]

- emas [pelombong Cina; Bau]
- antimoni [Syarikat Borneo; Bau + Kuching]
- minyak [The Anglo-Saxon Oil Company; telaga petroleum ( Miri) + kilang menapis minyak (Lutong)]

6. org Cina --> perdagangan+perlombongan

**tak seimbang --> hanya tertumpu pd Bhgn Pertama + Kedua

[F2] 4.4 - Pentadbiran (bhgn 2)

4. utk kukuhkan pengaruh British di S'wak
*Perjanjian British-Charles Brooke
i) British lindungi S'wak
ii) Brooke [bebas] perintah ng
iii) British kawal hal ehwal luar negeri

5. Perlembagaan Sarawak 1941 (24 Sept 1941; 100 tahun Brooke)
- perlembagaan bertulis pertama di S'wak
--> rakyat dpt kuasa mentadbir
--> x sempat [WW2]

** Perlembagaan Sarawak 1941
i) CVB bg kuasa kpd M. Tertinggi+M.Negeri
ii) Raja S'wak perintah [M. Tertinggi nasihat]
iii) M. Negeri [lulus undang2+urus $]
v) Raja Brooke [kuasa utk BATAL undang2 yg diluluskan M.Negeri]
vi) Raja Brooke [lantik ahli M.Tertinggi + M.Negeri]

[F2] 4.3 - Pentadbiran (bhgn 1)

1. S/ pemerintahan beraja

2. libatkan pemimpin2 tempatan [utk dpt sokongan]
* Datu Patinggi + Datu Bandar + Datu Temenggung
- bantu J.Brooke, nasihat [hal2 undang2+adat tempatan]

3. J.Brooke --> Majlis Tertinggi+ Majlis Negeri
- S'wak [5 bhgn; ditadbir Majlis Bahagian]

* Majlis Tertinggi
i) ahli : Residen Bhgn Pertama + 4 org Datu Melayu
ii) tugas: nasihat J.Brooke + buat dasar + luluskan undang2 + peraturan [pentadbiran]

* Majlis Negeri
i) ahli: Ketua Kaum Bumiputera
ii) tugas: bersidang 3tahun sekali [suarakan pendapat+tukar fikiran] + ambil bhgn dlm pentadbiran

* Majlis Bahagian
i) ahli : Residen + Pen. Residen + Pen. Peg. Daerah + Peg. Anak Negeri + Ketua Kg
ii) tugas: nasihat Residen + ketua [ops ketenteraan] + jaga keamanan + kutip cukai

**utk melicinkan pentadbiran
i) Jabatan Kehakiman
ii) Jabatan Polis
iii) Jabatan Kastam+Cukai
iv) Jabatan Pos
v) Mahkamah keadilan
- kes sivil [di kalangan Melayu, Dayak, Cina] --> diadili oleh ketua2 mereka
- kes jenayah + kes [lebih drpd 1 suku kaum] --> dihakimi Raja S'wak @ Timb. Residen

[F2] 4.2 - Brooke meluaskan kuasa (1853-1905)

1. 1853 (penentangan; Saribas+Batang Lupar)
--> Sultan Abdul Mu'mein serah tanah ant Sg. Samarahan+Sg. Rajang (1500dolar/setahun)

2. 1861 (kekacauan; sepanjang Sg. Rajang)
--> Sultan Mu'mein serah Sg. Rajang (4500/dolar setahun)

3. 1883 (peniaga S'wak dibunuh org Murut; lembangan Sg. Trusan)
--> serah (4500dolar/setahun)

4. 1905 (beli tanah)
--> beli Lawas drpd Sultan Hashim Jalal

*bukti kekuatan+kekuasaan Brooke
- luaskan wilayah hingga ke sempadan Brunei
- kapal HMS Dido [ketenteraan]
- Fort Margherita [bentang pertahanan]

[F2] 4.1 - Bagaimana James Brooke masuk campur?

1. Sultan--lantik--> Pangeran Indera Mahkota

2. P. I. Mahkota --> KEJAM + ZALIM
a) ambil alih kuasa pentadbiran + perdagangan [antimoni+emas]

b) cukai tinggi

c) tak bg upah

3. Bidayuh + Melayu --menentang --> P.I.Mahkota

4. Sultan Brunei --hantar--> Pangeran Raja Muda Hashim [utk tamatkan kebangkitan]

5. P. R. M. Hashim --minta bantuan --> James Brooke

-lantik J. Brooke kalo dpt tamatkan!

6. tentera J.Brooke+ P.R.M. Hashim --> kebangkitan tamat!

7. P. R. M. Hashim --melengah2kan perlantikan J.Brooke

8. J.Brooke marah! --> BOM bandar Kuching

9. J.Brooke jd Gabenor +Raja Sarawak
* Perjanjian P.M.R.Hashim-J.Brooke (1841)
i) J.Brooke perintah S'wak+kuasai hasil
ii) J.Brooke mst hormat+pelihara [undang2+adat istiadat Melayu]

10. J.Brooke hadap sultan [utk sahkan kedudukan]
- dtg dgn angkatan tentera laut
- Sultan t'paksa iktiraf!
* Perjanjian S.O.A Saifuddin- J.Brooke (1842)
i) Sultan
- bg S'wak [kaw. Tg Datu --> Sg Samarahan]
- serah hasil cukai
ii) J.Brooke bayar 2500dolar/setahun
iii) xboleh kacau agama+adat penduduk
iv) Sultan IKTIRAF J.Brooke sbg Raja Putih S'wak

11. Sultan cuba MENENTANG
-British serang sultan
-sultan tewas + t'paksa sign
* J.Brooke diiktiraf sbg Raja Sarawak!

[F3] 6.9 - Penubuhan parti politik di Sabah

1. UNKO [Ogos 1961]
- Kadazan Dusun

2. USNO [ 23 Dis 1961]
- bumiputera Muslim
- BM [bhs kebangsaan]
- Islam [agama rasmi]
- Borneo Utara ---[tukar nama]--> Sabah

3. Pasok Momogun [Jan 1962]
- penduduk (pedalaman Sabah)

4. SCA [Okt 1962]
- org Cina

* 1+2+3+4 ---> Perikatan Sabah
* pilihan raya 1962 ---> perikatan menang!

[F2] 6.8 - Langkah ke arah berkerajaan sendiri di Sabah [Majlis Kerja/ Majlis Tempatan/Majlis Undangan]

1. 1950 [perlembagaan baru]
i) Majlis Kerja
ii) Majlis Undangan
-wakil2 anak ng dilantik [scr x rasmi] --> Donald Stephens; Tun Datu Mustapha Datu Harun

2. 1952 [p/raya Majlis Tempatan]
- utk pilih wakil scr demokrasi

3. 1960 [pinda perlembagaan]
- TAMBAH bil. pemimpin kaum bumiputera [Majlis Undangan]
- ttp dilantik oleh Gabenor British

4. 1962 [p/raya Majlis Undangan]

[F3] 6.7 - Sabah diserahkan kpd kerajaan British

WWII tamat --> PTB [aman+tenteram]; sampai 15 Julai 1946--> SBUB--sign--British

1. SBUB--sign--British
SBUB: nak bg Sabah

2. Faktor2 nk bg Sabah
i) DESAKAN [pelabur+pemodal]
ii) EKSPLOITASI [bhn mentah+pasaran barangan Eropah]
iii) JAMIN [kedudukan+keselamatan]

3. x dpt tentangan sgt!
[kecuali]
i) wakil kesultanan Sulu
ii) pertubuhan [PKML+BARIP]
-berjuang utk meperbaiki politik+ekonomi

[F3] 6.6. - Penubuhan parti politik di Sarawak

Perlembagaan 1956 --> tubuh parti politik

1. SUPP [12 Jun 1959]
- perpaduan+setia rakyat Sarawak
- satupadukan kaum di Sarawak

2. PANAS [9 April 1960]
- harmoni semua kaum
- sekolah rendah [belajar free]
- tingkatkan P/E/S bumiputera

3. SNAP [10 April 1961]
- hak org Iban
- merdeka!

4. SCA [ Julai 1962]
- Cina (perpaduan)

5. PESAKA [Ogos 1962]
- Dayak (perpaduan + jamin hak dlm perlembagaan)

6. BARJASA [4 Dis 1961]
- hak istimewa + taraf hidup [bumiputera]
- harmoni [rakyat]
- jgn terpengaruh dgn komunis
- BM [bhs kebangsaan]


* 1962
2+3+4+5+6 --> PERIKATAN SARAWAK [SUPP x join!!]

*1963
p/raya --> perikatan menang!

[F3] 6.5 - Langkah ke arah berkerajaan sendiri di Sarawak [Majlis Tempatan/Majlis Negeri/Majlis Tertinggi]

1. 1946 [bahagikan Sarawak]
* Sarawak --> bahagian + bahagian + bahagian + bahagian + .... [ketua: Residen]
* bahagian --> daerah + daerah + daerah + daerah + ... [ketua : Peg. Daerah]

2. 1947 [tubuh Majlis Tempatan]
* Majlis Tempatan [ahli --> ambil bhgn utk pentadbiran tempatan]
-urus [pelajaran rendah + bekalan air + jln raya + kesihatan + kawal $]
-kutip [ cukai kepala + lain2]

3. 1956 [Perlembagaan 1956; tambah ahli]
* [pindaan] jumlah ahli [Majlis Negeri+ahli Majlis Tertinggi]
--> tambah jd 10 org ahli

[F3] 6.4 - Gerakan Anti Penyerahan [part 3]

maka..tindakan British terhadap Gerakan Anti Penyerahan
i) pecah-belahkan
ii) galakkan tubuh YMA
iii) laga2kan [Melayu-Dayak]
iv) buruk2an
v) main2kan

[tindakan scr KEKERASAN] setelah Sir Duncan mati ditikam
vi) R.D, M.S, A.R dan B.S [ditangkap+dihukum gantung]
vii) British haramkan PMS
viii) ahli2 Rukun 13 [ditangkap+dipenjara]

~ Gerakan Anti Penyerahan lemah [awal 1950 an]

---> Sarawak menjadi tanah jajahan British sehingga 1963

[F3] 6.3 - Gerakan Anti Penyerahan [part 2]

1. Cara2 penentangan
i) surat bantahan, kawat, telegram [British x endahkan]
ii) poster
iii) kaum wanita [demonstrasi]

[kakitangan k'jaan byk menentang]
- maka, British --> Pekeliling no.9
iv) cikgu letak jawatan [sekolah tutup] + pelajar tinggalkan maktab
v) tunjuk perasaan besar2an [bantah perlantikan Gabenor Sarawak]
vi) Barisan Pemuda Melayu [BPM] --> perhimpunan

[apabila gerakan makin lemah]
vii) gol.muda [BPM] --scr sulit --> RUKUN 13
-ahli BPM yg radikal [bersumpah]

*Rukun 13
--> Rosli Dhobi
i) bunuh Sir Duncan Stewart
ii) sanggup korbankan diri
iii) tulis sajak [nama: Lidros]

[F3] 6.2 - Gerakan Anti Penyerahan [part 1]

* berikut adalah kronologi "Sarawak diserahkan kpd British"
1. Jepun kalah --> PTB [1945-1946]
2. CVB nk serah Sarawak [DESAKAN+KRISIS FAMILI+KRISIS $]
3. CVB -rundingan- British
4. CVB hantar Gerald [dpt sign scr tipu]
5. CVB isytihar Majlis Tertinggi setuju!
6. Melayu+Iban --> bantah
7. CVB rujuk Majlis Negeri --> Cession Bill [18 sokong; bukan b/putera]
8. Sarawak --> Jajahan Mahkota British

1. Gerakan Anti-Penyerahan
i) Melayu+Iban --> bantah
- ketua: Datu Patinggi Haji Mohamad Kassim
ii) PKMS+BPM+BPS+PDS --> bantah

2. Faktor2 Gerakan Anti-Penyerahan
i) bertentangan dgn Perlembagaan 1941
ii) CVB tipu
iii) Anthony Brooke x dilantik

* Perlembagaan 1941 + Raja Brooke --> senang utk merdeka!
* kalo British --> susah nk merdeka

[F3] 6.1 - Perubahan Pentadbiran Ke Arah Berkerajaan Sendiri di Sarawak

Brooke<---[1941; Jepun]----[1945; PTB]----[1946]--> British + Gerakan Anti Penyerahan



1. Jepun kalah --> PTB [10 Sept 1945--> 1 Julai 1946]
*PTB
- ketenteraman
- pulihkan ekonomi
- kemaskinikan pentadbiran

2. British : nak Sarawak
CVB: nak bg Sarawak

3. Faktor2 CVB nak serah Sarawak
i) desakan
ii) krisis famili
iii) krisis $


4. CVB --> rundingan <--British * CVB serah Sarawak --> British
* CVB hantar wakil [Gerald T. Mac Bryan] - utk dptkan sign
* Gerald dpt sign [tipu]
--> CVB isytihar
"Majlis Tertinggi Sarawak SETUJU serak Sarawak kpd k'jaan British"

5. org Melayu+Iban --> BANTAH

6. CVB diminta dptkan persetujuan penyerahan Sarawak ikut [perundangan+demokrasi]


7. CVB rujuk Majlis Negeri
* bersidang 3 hari
-luluskan Rang Undang2 Penyerahan Sarawak a.k.a Cession Bill
* 18 sokong [bukan b/putera], 16 x sokong [b/putera]

--> Sarawak jd "Jajahan Mahkota British"
Gabenor : Sir Charles Arden Clarke [1st]
: Sir Duncan Stewart [2nd]

[F3] 5.4 - Pemasyhuran Kemerdekaan

* Padang Kelab Selangor; 12 am
Union Jack [down]
PTM [up!]

* Stadium Merdeka
Merdeka [7 x]



* Kandungan Pemasyhuran Kemerdekaan
i) PTM [ng yg merdeka + berdaulat]
ii) Perjanjian PTM 1957 [Raja2 Melayu - Ratu England]
--> btk PTM
iii) Ratu England + Parlimen British [xde kuasa pd NNS]
iv) Perlembagaan Persekutuan [31 ogos 1957]
v) PTM
- Johor, Pahang, N9, S'gor, Kedah, Perlis, Kelantan, T'ganu, Perak, Melaka, Penang
vi) PTM --> negara demokrasi [rakyat sejahtera]

[F3] 5.3 - Perlembagaan Merdeka

i) PTM
ii) YDPA [ketua negara]
iii) Parlimen [Dewan Rakyat+Dewan Negara]
iv) PM [ketua pentadbiran negara]; dibantu kabinet
v) Islam [agama rasmi] PTM
vi) BM [bhs kebangsaan]
vii) kerakyatan terbuka
- lahir di PTM
- permohonan [syarat ttt]
viii) [istimewa] Melayu --> kekal

*Perlembagaan 1957
- memberikan hak mutlak kpd penduduk tempatan utk menerajui sebuah negara yg berdaulat

[F3] 5.2 - Perlembagaan PTM + Suruhanjaya Reid

131 memorandum --> Suruhanjaya Reid --> perbahasan/ cadangan asal berubah --> SETUJU!!

*Suruhanjaya Reid [Mac 1956; susun perlembagaan PTM]
Pengerusi: Lord William Reid
i) merangka perlembagaan bg PTM
ii) btk+tentukan kuasa k'jaan [pusat/negeri]
iii) jamin kedudukan khas Raja2 Melayu
iv) wujud 1 RUPA BANGSA PTM

* Perubahan perkara yg dipersetujui
i) btk ng. persekutuan [bahagi kuasa pusat/negeri]
ii) jus soli [lahir di TM]
iii) [istimewa] Melayu --> kekal
iv) Institusi Raja2 Melayu+Raja Berperlembagaan --> kekal
v) BM [bhs kebangsaan]; Cina+Tamil [sekolah masing2]
vi) Islam [agama rasmi]; lain2 boleh diamalkan

*ahli Suruhanjaya Reid
i) Sir Ivor Jennings
ii) Sir William Mc Kell
iii) Tuan B. Malik
iv) Tuan Abdul Hamid

* Parlimen British terima Cadangan Reid [Jun 1957]
Cadangan Reid --[British terima]--> Draf Perlembagaan Merdeka --[dibentangkan]
--> Perjanjian Merdeka [15 Ogos 1957]

[F3] 5.1 - Rombongan Merdeka + Perjanjian London

1. Rombongan Merdeka
T.A.R + [raja2 Melayu+British] --> adakan mesyuarat rasmi dgn British
* rombongan merdeka [4 wakil raja2 Melayu+ 4 wakil Parti Perikatan]
* matlamat --> merundingkan kemerdekaan dgn pihak British

2. Perjanjian London [18 Jan - 8 Feb 1956]
* Pengerusi: Lord Lennox-Boyd [s/u tanah jajahan British]
* PTM --> deal <--British i) [merdeka] 31/08/1957
ii) [s/jaya bebas] gubal perlembagaan Merdeka
iii) Parti Perikatan [x kacau/x ambil alih]
iv) [deal] pertahanan British + jaga keselamatan ekonomi British
v) [kekal] Raja Berperlembagaan
vi) [pembahagian kuasa] pusat/negeri

London --> balik ke PTM [Melaka; 20 Feb 1956]
* isytihar tarikh merdeka

[F2] 3.6 - Penasihat British [Johor]

Bagaimana British kukuhkan pengaruh kt Johor ?

1. Perjanjian Persahabatan 1885
- hal ehwal luar Johor [di bawah kawalan British]

2. Lembaga Penasihat Johor
- nasihat sultan Johor pinjam 200k drpd NNS [bina railway Johor-S'pore]
--> muslihat utk kawal kewangan Johor
--> Dato' Abdul Rahman Andak gagalkan rancangan [nasihat sultan jgn pinjam]

3. Singkirkan Dato' Abdul Rahman Andak
- John Anderson [gabenor NNS] --> Dato' bersara+hantar ke London

4. British jd ahli [Majlis Mesyuarat Negeri]
- Sultan Ibrahim TERPAKSA pinda Undang2 Tubuh K'jaan Johor

* Penasihat British [Johor] : Douglas Campbell

[F2] 3.6 - Pemimpin-pemimpin kanan Johor

1. Dato' Jaafar bin Muhammad
- SUK Johor [1st]
- MB Johor [1st]
- a.k.a Dato' Bentara
- wajibkan --> peg. British pakai pakaian rasmi k'jaan Johor
- Union Jack dikibarkan lebih rendah
- BM [surat rasmi ke pejabat k'jaan]


2. Dato' Abdul Rahman bin Andak
- S/u Sulit Sultan Johor
- SUK Johor
- a.k.a Dato' Seri Amar Diraja
- hal ehwal luar ng.
- kawal hub. Johor-British
- perintis "Pakatan Belajar Mengajar Pengetahuan Bahasa Johor 1888"
--> badan persuratan

3. Dato' Muhammad Salleh bin Perang
- bbrp jawatan [Pesuruhjaya Polis, Ketua Jabatan Ukur+ Ketua Jabatan Tanah]
- jaga keamanan+kestabilan ng.
- lukis peta pembangunan ng. Johor
- a.k.a Dato' Bentara Luar

4. Dato' Muhammad Ibrahim Munsyi
- Ketua Jabatan Pendidikan Johor [1st]
- sekolah [pendidikan wajib]
- a.k.a Dato Bentara Dalam
- a.k.a Bapa Pendidikan Melayu Johor
- Timbalan Menteri [1st]

[F2] 3.4 - Pemodenan Johor Melambatkan Campur Tangan British

Kebijaksanaan pemerintah -->Johor; negeri Melayu terakhir menerima Penasihat British

1. Temenggung Daeng Ibrahim
a) anak kpd Temenggung Abdul Rahman
b) Temenggung Ibrahim - Sultan Ali [Perjanjian Persahabatan 1855]
- jd pemerintah Johor [kecuali wilayah Kesang]
- Sultan Ali; sultan Johor [gelaran x boleh diwariskan kpd keturunan]
- kaw. pemerintahan Sultan Ali [wilayah Kesang]
c) cekap + asaskan pusat pentadbiran baru di Tg. Puteri
- maju [bw masuk org Cina + lada hitam + S/ Kangcu]

2. Sultan Abu Bakar [Bapa Pemodenan Johor]
a) moden
- ke England [belajar cara pentadbiran]
- mahkamah + pos + JKR
- bina sekolah, hospital , jalan raya
- polis + tentera
- teruskan s/kangcu
b) Johor - British [Perjanjian Persahabatan]
- Johor [bebas+berdaulat]
- Maharaja Abu Bakar [sultan Johor]
--> kedudukan lebih tinggi drpd Pesuruhjaya Tinggi British [S'pore]
--> boleh direct dgn k'jaan British [London]
c) BERJAYA sekat penguasaan British
- British --[peg. British sbg Konsul]---> Johor
d) Undang2 Tubuh K'jaan Johor
- Sultan xboleh serah Johor kpd kuasa asing
- Majlis Mesyuarat Menteri + Majlis Mesyuarat Negeri
- [Majlis Mesyuarat Menteri] anggota;org Melayu --> nasihat sultan
- [Majlis Mesyuarat Negeri] ahli; rakyat Johor --> gubal undang2

[F2] 3.3 - British kuasai NNMU

Bagaimana British berjaya menguasai NNMU?

1. Perjanjian Sulit British-Siam (1897)
HALANG kuasa luar bertapak di NNMU
* GAGAL sebab
- sultan bg konsesi tanah [Kelantan]
- terima permohonan buka petempatan [Terengganu]

2. Perjanjian Pengisytiharan British-Siam (1902)
IKTIRAF NNMU [Siam punya]

3. Perjanjian Bangkok (1909)
-KUASAI NNMU [raja2 Melayu x dibawa berunding]

4. Tempatkan Penasihat British
a) Kedah (1910)
- Sultan: Sultan Abdul Hamid Halim Shah
- Penasihat British: George Maxwell
- Tunku Mahmud vs George Maxwell

b) Perlis (1910)
- Raja: Raja Syed Alwi
- Penasihat British: Meadowe Frost
- perkenal jabatan baru [Hasil+Cukai, Mahkamah Tinggi+Kadi]
- kuasai Jabatan $

c) Kelantan (1910)
- Sultan: Sultan Muhammad IV
- Penasihat British: J.S Maon
- kuasai jabatan [Mahkamah Tinggi, Pollis+ Pejabat Tanah]

d) T'ganu (1919)
- Sultan : Sultan Zainal Abidin III [buat bantahan]
-->gubal perlembagaan Undang2 Tubuh Kerajaan Negeri [pelihara kedaulatan+kemerdekaan]
- wakil British: W.L Conlay [kuasa terhad]
..sultan mangkat (1918)

- Sultan Muhammad II [terpaksa sign]
- Penasihat British: J.L Humphreys
..sultan turun takhta [enggan tunduk kpd British]
- kuasai [Jabatan Kastam, Perubatan, JKR, Tanah + Galian]

[F2] 3.2 - Penasihat British [NNMU]

* Perjanjian Bangkok 1909
- British BERJAYA luaskan kuasa di NNMU
- Kedah, Perlis, Kelantan, T'ganu terima Penasihat British
- Penasihat British [nasihat semua kecuali Islam+adat Melayu]
--> GUGAT kuasa raja2 di NNMU

1. Kedah
- Sultan: Sultan Abdul Hamid Halim Shah [x iktiraf + enggan terima Penasihat British]
- Penasihat British : George Maxwell [kukuhkan kuasa+ terapkan s/pentadbiran Barat]

*Tunku Mahmud [anggota Majlis Mesyuarat Negeri] vs George Maxwell [Penasihat British]
a) Tunku Mahmud [BERJAYA--> mll tindakan mahkamah]
-BM
-Surat rasmi xperlu tapis
-kalendar Hijrah
-Jumaat [cuti umum]
-[utama] lantik org Melayu dlm pentadbiran

b) George Maxwell
-BI
-Surat rasmi [Penasihat British tapis]
-kalendar Masihi
- Ahad [cuti umum]
- [utama] lantik org British dlm pentadbiran

2. Perlis
Raja: Raja Syed Alwi [bantah tindakan Siam + enggan terima Penasihat British]
Penasihat British: Kapten Meadowe Frost [ gubal undang2 + perkenalkan jabatan baru]
* Meadowe Frost
- jabatan baru : Jabatan Hasil dan cukai, Mahkamah Tinggi dan Mahkamah Kadi
- kuasai Jabatan kewangan

3. Kelantan
Sultan: Sultan Muhammad IV [terpaksa sign!]
Penasihat British: J.S Mason
*British ambil alih kuasa mentadbir
-BERJAYA kuasai jabatan : Mahkamah Tinggi, Jabatan Polis dan Pejabat Tanah

4. Terengganu
Sultan: Sultan Zainal Abidin III [x iktiraf+tolak perlantikan Penasihat British]
a) sultan buat bantahan -->Pesuruhjaya Tinggi British [S'pore]
b) wakil British: W.L. Conlay [kuasa terhad; hal ehwal luar ng T'ganu]
c) sultan gubal perlembagaan Undang2 Tubuh K'jaan T'ganu [Ittiqa-ilmuluk bi-ta'dil ilsuluk]
[pelihara kedaulatan+kemerdekaan T'ganu]
- Sultan x boleh serah T'ganu kt kuasa aing
- Mustahak ke atas raja bermesyuarat
- Hak Raja+Menteri Besar pilih Jemaah Menteri
..sultan mangkat (1918)

Sultan: Sultan Muhammad II
a) British desak sultan sign! [Perjanjian Sultan Muhammad II-Bristish 1919]
- Penasihat British: J.L Humphreys
b) sultan turun takhta [sebab enggan tunduk kpd tekanan British]
British BERJAYA kuasai T'ganu
- kuasai : Jabatan Kerja Raya, Jabatan Tanah dan Galian

[F2] 3.1 - NNMU Penampan Keselamatan British di TM

*akhir kurun ke-19 --> Zaman Imperialis Baru [Perancis, Jerman, Amerika Syarikat + Rusia]
-nk bahan mentah+ tanah jajahan

* British bimbang sebab..
1. Perancis nak Lembah Menam Chao Phraya-nk bina terusan [Segenting Kra]
2. Jerman nak Pulau Langkawi
3. Amerika Syarikat nak Terengganu
4. Rusia nak Ujung Salang
--> maka, British nk luaskan pengaruh ke Negeri-Negeri Utara TM

1- Perjanjian Sulit 1897 [halang Siam bg mane2 kuase lain bertapak di selatan Siam]
- Siam tak bg [Kedah,Kelantan,Terengganu, Perlis] tanpa izin British
- British akui hak Siam kt ng2 tu- British tolong Siam [kalo diserang]
GAGAL sebab
a) Sultan Kelantan bg konsesi tanah kt Duff Development Company
b) Sultan Terengganu terima permohonan A.Syarikat nk buka petempatan di Pulau Redang

2- Pengisytiharan British-Siam 1902 [halang kuasa Barat luaskan kuasa]
- British iktiraf NNMU [Siam punya]
- penasihat Sultan dilantik [warga British]
--> W.A Graham [Kelantan]
--> Meadowe Frost [Kedah]
--> H.E Duke [Perlis]
- Kelantan+T'ganu xboleh bg konsesi kpd kuasa asing
BERJAYA kukuhkan pengaruh di NNMU TM.

3- Perjanjian Bangkok 1909
[Siam serah NNMU kpd British + Raja2 Melayu tak dibawa berunding]
- Siam serah ng2 tu kpd British
- Siam tak boleh sewa wilayah tanpa kebenaran British
- British serah Hak Wilayah Asingan kpd Siam [rakyat British diadili ikut s.perundangan Siam]
--> Siam dpt Tabal [daerah Kelantan]
--> Siam bg Reman kpd Kelantan +Perak
--> Sg Golok [sempadan a/bangsa]
BERJAYA kuasai TM