[F2] 6.5 - Perubahan [hasil dr perkembangan ekonomi]

* Perubahan
- buruh luar
- s/ pengangkutan+perhubungan
- bandar baru
- kemudahan sosial
- pendidikan

1. buruh luar
a) Cina [s/ kontrak]
- kerja sampai hutang selesai
- tamat kontrak --> BEBAS
- b. timah

b) India [s/kangani]
- kangani [ketua pekerja di ladang getah]
- kerja sampai hutang selesai
- ladang getah

** Melayu; desa --> petani+nelayan

2. s/ pengangkutan
a) landasan k/api
i- Fasa I
[b. timah] lombong --> pelabuhan
* Taiping --> Port Weld
* KL --> Port Swettenham
* Seremban --> Port Dickson
* Ipoh + Batu Gajah --> Teluk Anson

ii- Fasa II
[bila NNMB ditubuhkan]
* utara--> selatan
* b.timah+getah
* utk mudahkan pentadbiran British

iii- Fasa III
[NNMTB]
* seluruh TM
* ekonomi +pentadbiran + pengangkutan awam penduduk TM

b) jln raya
- kwsn perlombongan b.timah+pertanian --> stesen k/api
* KL-Ipoh-Seremban
* kenderaan bermotor --> jln diturap
* 1939; seluruh TM [ekonomi+pentadbiran British di TM]

c) pengangkutan laut, udara
- kapal wap [Syarikat Straits Steamship (1890); S'pore]
* bekalan makanan, jentera + buruh

- penerbangan awam [Syarikat Wearne Air Service (1937); S'pore]
* S'pore - KL- Penang
** lepas WWII; Syarikat Penerbangan TM

D) s/perhubungan
- s/pos, telegraf, telefon, radio