[F2] 6.6 - kemudahan asas

* kemudahan asas
- kesihatan
- jabatan2
- elektrik
- bandar2
- pendidikan

1. kesihatan
a) hospital k'jaan
-KL, Taiping, Penang
b) pusat2 kesihatan negeri
- Perak, S'gor, N9, Pahang
c) lembaga kesihatan
- utk pastikan kebersihan bandar

2. jabatan parit + tali air
- tanaman padi [Sg. Manik, Perak, Tg. Karang]

3. Tenaga elektrik --> Penang + KL
- empangan Chenderoh [The Perak River-Hydro Electric Power Company Limited]

4. Bandar2 baru
- Ipoh [b.timah]
- Kelian Pauh -->Taiping a.k.a "kedamaian yg abadi" [b.timah]
- KL [b.timah]

5. pendidikan
* British -->s/pendidikan vernakular

a) melayu (pendidikan sekular)
- rendah sampai darjah 6
--> jd guru, polis, jwtn rendah
-pergi maktab perguruan [utk latih jd guru sekolah melayu]

b) Cina
- sukatan pelajaran dr China
- Enakmen Pendaftaran Sekolah [kawal sekolah2 cina]

c) Tamil[ladang getah]
- sukatan pelajaran dr India
- Undang2 buruh --> pengusaha ladang wajib sedia sekoolah+ guru utk anak2 pekerja
- cth : Sekolah Thamboosamy Pillai, Sekolah Vivekananda

d) Inggeris
- pendidikan sehingga menengah utk semua kaum
- sukatan pelajaran dr England
- cth: Penang Free School
- Victoria Inst.
- MCKK

[F2] 6.5 - Perubahan [hasil dr perkembangan ekonomi]

* Perubahan
- buruh luar
- s/ pengangkutan+perhubungan
- bandar baru
- kemudahan sosial
- pendidikan

1. buruh luar
a) Cina [s/ kontrak]
- kerja sampai hutang selesai
- tamat kontrak --> BEBAS
- b. timah

b) India [s/kangani]
- kangani [ketua pekerja di ladang getah]
- kerja sampai hutang selesai
- ladang getah

** Melayu; desa --> petani+nelayan

2. s/ pengangkutan
a) landasan k/api
i- Fasa I
[b. timah] lombong --> pelabuhan
* Taiping --> Port Weld
* KL --> Port Swettenham
* Seremban --> Port Dickson
* Ipoh + Batu Gajah --> Teluk Anson

ii- Fasa II
[bila NNMB ditubuhkan]
* utara--> selatan
* b.timah+getah
* utk mudahkan pentadbiran British

iii- Fasa III
[NNMTB]
* seluruh TM
* ekonomi +pentadbiran + pengangkutan awam penduduk TM

b) jln raya
- kwsn perlombongan b.timah+pertanian --> stesen k/api
* KL-Ipoh-Seremban
* kenderaan bermotor --> jln diturap
* 1939; seluruh TM [ekonomi+pentadbiran British di TM]

c) pengangkutan laut, udara
- kapal wap [Syarikat Straits Steamship (1890); S'pore]
* bekalan makanan, jentera + buruh

- penerbangan awam [Syarikat Wearne Air Service (1937); S'pore]
* S'pore - KL- Penang
** lepas WWII; Syarikat Penerbangan TM

D) s/perhubungan
- s/pos, telegraf, telefon, radio

[F2] 6.4 - Dwiekonomi

1. Ekonomi tradisional
- sara diri
- luar bandar
- padi+ikan
- alat tradisional
- buruh sikit
- modal sikit

2. Ekonomi Dagangan
- eksport
- Syarikat Eropah
- b.timah + getah
- tech. moden
- buruh ramai
- modal besar

[F2] 6.3 - Hasil hutan

*hasil hutan
-kayu-kayan, rotan, damar, madu lebah, kapur barus, getah
--> scr tradisional [kegiatan meramu]
--> British [komersil; eksport --> China, Amerika Syarikat, Eropah; Jabatan Hutan]

* Damar [getah pelbagai jenis pokok di hutan]
- utk tutup renggangan pd papan perahu
- eksport --> jd varnis

* Getah perca [pokok perca yg tumbuh di dlm hutan]
- buat alatan bedah, bola golf + bhn penebat kabel telegraf dasar laut

* Getah julutung
- ramuan getah pengunyah + pelekat [gigi palsu]

* pembalakan [ekport --> China, Britain]
- cengal, meranti, keruing

* rotan
--> China

** tumpuan pd kegiatan ekonomi perdagangan

[F2] 6.2 - Perlombongan

1. emas [Raub]

2. arang batu [Batu Arang]

3. bauksit [utk buat Aluminum]
- Bukit Pasir, Teluk Rumania, Teluk Emas

4. bijih besi
- Bukit Besi, T'ganu, Rompin, Kedah, Perak , Johor

5. ilmanit [hasil sampingan b. timah]
- Batang Padang

6. bijih timah
a) Melayu [mendulang; melampan] --> Cina [ s/lombong dedah; pam kelikir; palung]
--> Syarikat Eropah [kapal korek]

b) b/timah (maju)
- Revolusi Perindustrian [mengetin makanan]

c) b/timah (harga jatuh; ekonomi dunia meleset)
* utk pulihkan harga --> Perjanjian Bijih Timah Antarabangsa (1931)
- TM, Bolivia, Nigeria + Indonesia
- kurangkan pengeluaran --> harga stabil!
- tubuh Majlis Bijih Timah Antarabangsa (1934)

[F2] 6.1 - Pertanian perdagangan

* awal
- lada hitam + gambir [Johor]
---> s/kangcu--Org Cina dr S'pore
- buah pala + cengkih [Penang] - tebu --> gula [ Seberang Perai, Perak]
- ubi kayu + nenas

1. Tanaman baru [European + org asing; org tempatan x digalakkan]
- kopi [Perak, S'gor, N9, Johor]
- k/sawit [Kuala S'gor, Perak, Johor]
- tembakau [Penang, Pahang]
- teh [Cameron Highland]

2. Getah [Hevea Brasiliensis]
a) Brazil --> England --> Sri Lanka --> S'pore --> K.Kangsar
- ladang2 [ S'gor, Perak, N9, Johor]
-->Sime Darby, Guthrie, Harrisons and Crossfield, United Plantations
- penduduk tempatan [kebun kecil]

b) getah maju
- harga kopi jatuh
- permintaan getah tinggi
- cukup tenaga buruh
- cukai rendah
- ade modal
- H.N Ridley [s/ ibedem = s/ tulang ikan herring --> tingkat pengeluaran susu getah ]

b) getah merosot [ekonomi dunia meleset]
*utk stabilkan harga...

i) Rancangan Sekatan Stevenson (1922)
- kurang pengluaran
- tingkat harga
* x semua join --> GAGAL!!

ii) Perjanjian Peraturan Getah Antarabangsa (1934)
- kurang penegluaran
- stabil harga getah
* ramai join --> BERJAYA!!

** slps WWII
- US buat getah tiruan [saingan]