[F2] 5.5 - sosial

*asas - landasan k/api + jln raya + sekolah + hospital + telegraf

1. landasan k/api
- Weston --1896--> Beaufort --1905--> Jesselton
- Tenom --> Malakap
*padalaman--angkut hasil keluaran [k/api] --> pelabuhan

2. jln raya
- Jesselton, Sandakan, Lahad Datu, Kudat + Tawau
*kwsn. kegiatan ekonomi --[jln raya]--> bandar + pelabuhan

3. pengangkutan air + sg.
- Straits Steamship (1890)
*angkut penumpang + barang

4. pendidikan [hanya peringkat rendah; kurang $ + bidang pendidikan x untung]
a) mubaligh kristian
-Roman Katolik [Sandakan]
* Inst. Byron

b) Jabatan Pelajaran
- urus sekolah

c) Sekolah Latihan
-anak2 ketua anak negeri
-latih jd pegawai pentadbir peringkat rendah

d) Sekolah Melayu
- Kota Belud (1921)

5. hospital [luar bandar --> pusat kesihatan]
-Jesselton, Sandakan, Beaufirt, Kudat
* bil. doktor x cukup!!

6. Keselamatan
- polis tempatan + "skuad terbang"

7. bandar2 baru [Jesselton, Sandakan, Kudat, Tawau, Lahad Datu]
- pusat pentadbiran+perdagangan

a) Sandakan [William Pryer; 1879]
- Elopura [bandar yg cantik]
- pusat pentadbiran + pelabuhan a/bangsa + pembalakan

b) Kudat
-keadaan geo. x sesuai utk pertanian

c) Jesselton [Charles Jessel]
- Jessel Town
- nama lain: api-api, singga mata @ Diasuka
-landassan k/api
- pusat perdagangan+pelabuhan