[F3] 6.7 - Sabah diserahkan kpd kerajaan British

WWII tamat --> PTB [aman+tenteram]; sampai 15 Julai 1946--> SBUB--sign--British

1. SBUB--sign--British
SBUB: nak bg Sabah

2. Faktor2 nk bg Sabah
i) DESAKAN [pelabur+pemodal]
ii) EKSPLOITASI [bhn mentah+pasaran barangan Eropah]
iii) JAMIN [kedudukan+keselamatan]

3. x dpt tentangan sgt!
[kecuali]
i) wakil kesultanan Sulu
ii) pertubuhan [PKML+BARIP]
-berjuang utk meperbaiki politik+ekonomi

[F3] 6.6. - Penubuhan parti politik di Sarawak

Perlembagaan 1956 --> tubuh parti politik

1. SUPP [12 Jun 1959]
- perpaduan+setia rakyat Sarawak
- satupadukan kaum di Sarawak

2. PANAS [9 April 1960]
- harmoni semua kaum
- sekolah rendah [belajar free]
- tingkatkan P/E/S bumiputera

3. SNAP [10 April 1961]
- hak org Iban
- merdeka!

4. SCA [ Julai 1962]
- Cina (perpaduan)

5. PESAKA [Ogos 1962]
- Dayak (perpaduan + jamin hak dlm perlembagaan)

6. BARJASA [4 Dis 1961]
- hak istimewa + taraf hidup [bumiputera]
- harmoni [rakyat]
- jgn terpengaruh dgn komunis
- BM [bhs kebangsaan]


* 1962
2+3+4+5+6 --> PERIKATAN SARAWAK [SUPP x join!!]

*1963
p/raya --> perikatan menang!

[F3] 6.5 - Langkah ke arah berkerajaan sendiri di Sarawak [Majlis Tempatan/Majlis Negeri/Majlis Tertinggi]

1. 1946 [bahagikan Sarawak]
* Sarawak --> bahagian + bahagian + bahagian + bahagian + .... [ketua: Residen]
* bahagian --> daerah + daerah + daerah + daerah + ... [ketua : Peg. Daerah]

2. 1947 [tubuh Majlis Tempatan]
* Majlis Tempatan [ahli --> ambil bhgn utk pentadbiran tempatan]
-urus [pelajaran rendah + bekalan air + jln raya + kesihatan + kawal $]
-kutip [ cukai kepala + lain2]

3. 1956 [Perlembagaan 1956; tambah ahli]
* [pindaan] jumlah ahli [Majlis Negeri+ahli Majlis Tertinggi]
--> tambah jd 10 org ahli

[F3] 6.4 - Gerakan Anti Penyerahan [part 3]

maka..tindakan British terhadap Gerakan Anti Penyerahan
i) pecah-belahkan
ii) galakkan tubuh YMA
iii) laga2kan [Melayu-Dayak]
iv) buruk2an
v) main2kan

[tindakan scr KEKERASAN] setelah Sir Duncan mati ditikam
vi) R.D, M.S, A.R dan B.S [ditangkap+dihukum gantung]
vii) British haramkan PMS
viii) ahli2 Rukun 13 [ditangkap+dipenjara]

~ Gerakan Anti Penyerahan lemah [awal 1950 an]

---> Sarawak menjadi tanah jajahan British sehingga 1963

[F3] 6.3 - Gerakan Anti Penyerahan [part 2]

1. Cara2 penentangan
i) surat bantahan, kawat, telegram [British x endahkan]
ii) poster
iii) kaum wanita [demonstrasi]

[kakitangan k'jaan byk menentang]
- maka, British --> Pekeliling no.9
iv) cikgu letak jawatan [sekolah tutup] + pelajar tinggalkan maktab
v) tunjuk perasaan besar2an [bantah perlantikan Gabenor Sarawak]
vi) Barisan Pemuda Melayu [BPM] --> perhimpunan

[apabila gerakan makin lemah]
vii) gol.muda [BPM] --scr sulit --> RUKUN 13
-ahli BPM yg radikal [bersumpah]

*Rukun 13
--> Rosli Dhobi
i) bunuh Sir Duncan Stewart
ii) sanggup korbankan diri
iii) tulis sajak [nama: Lidros]

[F3] 6.2 - Gerakan Anti Penyerahan [part 1]

* berikut adalah kronologi "Sarawak diserahkan kpd British"
1. Jepun kalah --> PTB [1945-1946]
2. CVB nk serah Sarawak [DESAKAN+KRISIS FAMILI+KRISIS $]
3. CVB -rundingan- British
4. CVB hantar Gerald [dpt sign scr tipu]
5. CVB isytihar Majlis Tertinggi setuju!
6. Melayu+Iban --> bantah
7. CVB rujuk Majlis Negeri --> Cession Bill [18 sokong; bukan b/putera]
8. Sarawak --> Jajahan Mahkota British

1. Gerakan Anti-Penyerahan
i) Melayu+Iban --> bantah
- ketua: Datu Patinggi Haji Mohamad Kassim
ii) PKMS+BPM+BPS+PDS --> bantah

2. Faktor2 Gerakan Anti-Penyerahan
i) bertentangan dgn Perlembagaan 1941
ii) CVB tipu
iii) Anthony Brooke x dilantik

* Perlembagaan 1941 + Raja Brooke --> senang utk merdeka!
* kalo British --> susah nk merdeka

[F3] 6.1 - Perubahan Pentadbiran Ke Arah Berkerajaan Sendiri di Sarawak

Brooke<---[1941; Jepun]----[1945; PTB]----[1946]--> British + Gerakan Anti Penyerahan



1. Jepun kalah --> PTB [10 Sept 1945--> 1 Julai 1946]
*PTB
- ketenteraman
- pulihkan ekonomi
- kemaskinikan pentadbiran

2. British : nak Sarawak
CVB: nak bg Sarawak

3. Faktor2 CVB nak serah Sarawak
i) desakan
ii) krisis famili
iii) krisis $


4. CVB --> rundingan <--British * CVB serah Sarawak --> British
* CVB hantar wakil [Gerald T. Mac Bryan] - utk dptkan sign
* Gerald dpt sign [tipu]
--> CVB isytihar
"Majlis Tertinggi Sarawak SETUJU serak Sarawak kpd k'jaan British"

5. org Melayu+Iban --> BANTAH

6. CVB diminta dptkan persetujuan penyerahan Sarawak ikut [perundangan+demokrasi]


7. CVB rujuk Majlis Negeri
* bersidang 3 hari
-luluskan Rang Undang2 Penyerahan Sarawak a.k.a Cession Bill
* 18 sokong [bukan b/putera], 16 x sokong [b/putera]

--> Sarawak jd "Jajahan Mahkota British"
Gabenor : Sir Charles Arden Clarke [1st]
: Sir Duncan Stewart [2nd]