[F2] 3.1 - NNMU Penampan Keselamatan British di TM

*akhir kurun ke-19 --> Zaman Imperialis Baru [Perancis, Jerman, Amerika Syarikat + Rusia]
-nk bahan mentah+ tanah jajahan

* British bimbang sebab..
1. Perancis nak Lembah Menam Chao Phraya-nk bina terusan [Segenting Kra]
2. Jerman nak Pulau Langkawi
3. Amerika Syarikat nak Terengganu
4. Rusia nak Ujung Salang
--> maka, British nk luaskan pengaruh ke Negeri-Negeri Utara TM

1- Perjanjian Sulit 1897 [halang Siam bg mane2 kuase lain bertapak di selatan Siam]
- Siam tak bg [Kedah,Kelantan,Terengganu, Perlis] tanpa izin British
- British akui hak Siam kt ng2 tu- British tolong Siam [kalo diserang]
GAGAL sebab
a) Sultan Kelantan bg konsesi tanah kt Duff Development Company
b) Sultan Terengganu terima permohonan A.Syarikat nk buka petempatan di Pulau Redang

2- Pengisytiharan British-Siam 1902 [halang kuasa Barat luaskan kuasa]
- British iktiraf NNMU [Siam punya]
- penasihat Sultan dilantik [warga British]
--> W.A Graham [Kelantan]
--> Meadowe Frost [Kedah]
--> H.E Duke [Perlis]
- Kelantan+T'ganu xboleh bg konsesi kpd kuasa asing
BERJAYA kukuhkan pengaruh di NNMU TM.

3- Perjanjian Bangkok 1909
[Siam serah NNMU kpd British + Raja2 Melayu tak dibawa berunding]
- Siam serah ng2 tu kpd British
- Siam tak boleh sewa wilayah tanpa kebenaran British
- British serah Hak Wilayah Asingan kpd Siam [rakyat British diadili ikut s.perundangan Siam]
--> Siam dpt Tabal [daerah Kelantan]
--> Siam bg Reman kpd Kelantan +Perak
--> Sg Golok [sempadan a/bangsa]
BERJAYA kuasai TM

[F2] 2.9 - Pembentukan Persekutuan Mencabar Kewibawaan Sultan

* Persekutuan
a) K'jaan pusat --> tubuh jabatan [kehakiman, kewangan, perhubungan+perkhidmatan awam]
-penglibatan org Melayu terhad

b) Residen Jeneral
-kuasa pentadbiran, kewangan, cukai eksport
-ambil alih kuasa sultan dan Majlis Mesyuarat Negeri

c) Sultan
- terima nasihat Residen Jeneral
- xpuas hati
--> British tubuhkan Durbar @ Persidangan Raja-raja Melayu 1897


*Durbar
- ahli: Pesuruhjaya Tinggi, Raja-raja Melayu, Residen Jeneral, 4 org Residen
- 1st [Kuala Kangsar, 1897]
- 2nd [KL, 1903]
--> Sultan Idris
i) KRITIK pemusatan kuasa
ii) DESAK kuasa raja2 dikembalikan
iii) DESAK bil pegawai Melayu ditambah + dilantik ke jawatan yg lebih tinggi + iktiraf BM sbg bahasa rasmi

* kesan drpd kritikan+desakan Sultan Idris
- Durbar --> Majlis Mesyuarat Persekutuan [1909]
- Residen Jeneral --> Ketua Setiausaha
- British setuju serah balik kuasa mentadbir kepada Majlis Mesyuarat Negeri

[F2] 2.8 - Negeri-Negeri Melayu Bersekutu [NNMB]

* Sistem Residen -> tak teratur + tak diberi panduan yg jelas
maka..Residen TERLALU BERKUASA
- kelemahan s/residen [Perak, Selangor, N9, Pahang --> disatukan]

*Faktor2 penubuhan NNMB
a) KRISIS kewangan Pahang
b) KONGSI pakar
c) SISTEM perhubungan
d) KESELAMATAN

*Perjanjian Persekutuan [1 Julai 1895]
- Perak + Selangor + N9 + Pahang --> NNMB
- pusat : KL
- ketua: Residen Jeneral

syarat2 perjanjian
a) raja2 setuju gabung ng --> NNMB
b) raja2 setuju terima pegawai British [Residen Jeneral]
c) raja2 setuju ikut nasihat Residen Jeneral
d) raja2 setuju bantu ng2 lain
e) Residen Jeneral b't/jawab kpd Gabenor NNS; Pesuruhjaya Tinggi NNMB

[F2] 2.7 - Residen gugat kuasa sultan+pembesar

* Campur tangan British --> Sistem Residen
- Perak, Selangor, N9, Pahang [negeri naungan British]



Residen GUGAT kuasa sultan dan pembesar
a) PAKSA terima nasihat
-semua kecuali [agama Islam+adat istiadat Melayu]

b) KUASAI pentadbiran

c) AMBIL ALIH pungutan cukai
- Pegawai Majistret + Pemungut Hasil [Pegawai British]

d) CAMPUR ADAT
-hapuskan amalan perhambaan

[F2] 2.6 - Ringkasan bagi campur tangan British [Perak, Selangor, N9, Pahang]

* Perak
a) Raja Abdullah vs Raja Ismail [s / giliran takhta]
- Raja Abdulah minta bantuan British
b) Gee Hin vs Hai San [Perang Larut]

--> Perjanjian Pangkor
Sultan: Raja Abdullah
Raja Muda: Raja Ismail
Residen: kutip cukai


*Selangor
a) Raja Abdullah vs Raja Mahadi [Perang Klang]
- Tengku Kudin minta bantuan British
--> British GAGAL tempatkan residen
b) Rompakan kapal + Serangan rumah api
--> British DESAK sultan
Residen: J.G Davidson
Pen. Residen: Frank Swettenham


*N9
a) Dato; Bandar vs Datuk Kelana [Sg Ujong]
- Dato' Kelana minta bantuan British
- Dato' Bandar x iktiraf! --> dibuang ng ke Singapura
- British kutip cukai

b) British tempatkan pegawai Majistret+Pemungut Hasil
- kuasai [Rembau, Jelebu, Seri Mananti]
- 1895 [semua daerah disatukan --> N9]
Yang Dipertuan Besar N9 : Tunku Muhammad ibni Yamtuan Antah
Residen: Martin Lister


*Pahang
a) sultan bawa masuk pelabur Eropah
- British berusaha meluaskan pengaruh di Pahang
i) pujuk sultan
--> gagal
ii) minta bantuan sultan Johor
--> wakil British [Hugh Clifford]; kuasa terhad
b) Go Hui mati
- desak sultan
- Residen: J.P Rodger

[F2] 2.5 - British campur tangan [Pahang]

*Sultan Ahmad bawa masuk pelabur2 Eropah uth memajukan Pahang
- British rasa tergugat
--> British berusaha meluaskan pengaruhnya di Pahang


1-Pujuk sultan
- Frank Sweetenham dan Frederick Weld [Gabenor NNS] pujuk sultan terima Residen
--> GAGAL


2- Minta bantuan Sultan Johor
- Hugh Clifford --> wakil British [kuasa terhad]

3- pembunuhan Go Hui
- Go Hui [Britsih berbangsa Cina] mati dekat dgn istana
- maka, British desak sultan!


Residen : J.P Rodger

[F2] 2.4 - Campur tangan British [Negeri Sembilan]

* Sungai Ujong
-Sg Linggi [jln perhubungan utama ke pelabuhan Melaka]

* Dato' Kelana Syed Abdul Rahman vs Dato' Bandar Kulop Tunggal
- rebut kuasa
- Dato' Bandar [dpt sokongan]
- Dato' Kelana [x dpt sokongan]
--> minta bantuan British

* perjanjian Dato' Kelana - British
- Dato' Kelana [pemerintah Sg Ujong]
- British [kuasa penuh kutip cukai]
- Residen: P.J Murray
--> Dato' Bandar x iktiraf!
maka, British bg bantuan ketenteraan kpd Dato' Kelana
----> Dato' Bandar dibuang ng ke Singapura

*British kuasai [Rembau, Jelebu + Seri Menanti]
- tempatkan pegawai Majistret dan Pemungut Hasil

* 1895 - semua daerah disatukan --> N9
- Yang Dipertuan Besar: Tunku Muhammad ibni Yamtuan Seri Menanti
- Residen : Martin Lister