[F2] 2.4 - Campur tangan British [Negeri Sembilan]

* Sungai Ujong
-Sg Linggi [jln perhubungan utama ke pelabuhan Melaka]

* Dato' Kelana Syed Abdul Rahman vs Dato' Bandar Kulop Tunggal
- rebut kuasa
- Dato' Bandar [dpt sokongan]
- Dato' Kelana [x dpt sokongan]
--> minta bantuan British

* perjanjian Dato' Kelana - British
- Dato' Kelana [pemerintah Sg Ujong]
- British [kuasa penuh kutip cukai]
- Residen: P.J Murray
--> Dato' Bandar x iktiraf!
maka, British bg bantuan ketenteraan kpd Dato' Kelana
----> Dato' Bandar dibuang ng ke Singapura

*British kuasai [Rembau, Jelebu + Seri Menanti]
- tempatkan pegawai Majistret dan Pemungut Hasil

* 1895 - semua daerah disatukan --> N9
- Yang Dipertuan Besar: Tunku Muhammad ibni Yamtuan Seri Menanti
- Residen : Martin Lister

[F2] 2.3 - Campur tangan British [Selangor]

*Daerah Klang
-b.timah
-Sultan: Sultan Abdul Samad
-pemerintah [daerah Klang]: Raja Sulaiman
-Raja Sulaiman mangkat, Raja Abdullah dapat Klang
-Raja Mahadi [putera Raja Sulaiman] x puas hati


*Raja Abdullah vs Raja Mahadi --> Perang Klang
- merebak ke daerah lain
- kump. pelombong Cina turut terlibat
i) perdagangan Selangor terjejas
ii) Sultan lantik Tengku Kudin
- utk tamatkan Perang Klang
- x diterima pembesar2 + Raja Mahadi [bukan anak negeri Selangor]
--> minta bantuan British

TETAPI BRITISH GAGAL TEMPATKAN RESIDEN!!



* Peristiwa yg menyebabkan British berjaya campur tangan
i) Rompakan kapal dagang British [ dr P.Pinang --> Melaka]
ii) Serangan ke atas rumah api di Tg. Rachado

Residen: J.G Davidson

Pen. Residen: Frank Sweetenham

[F2] 2.2 - Campur tangan British [Perak]

*Daerah Larut
-b.timah; Long Jaafar bawa masuk org Cina

*huru-hara+x aman --> British campur tangan

a) kongsi gelap Ghee Hin vs Hai San [Perang Larut]
- Ngah Ibrahim minta bantuan Kapten Speedy
b) masalah pewarisan takhta
Sultan: Sultan Ali
Raja Muda: Raja Abdullah
Raja Bendahara: Raja Ismail
-->Sultan Ali mangkat
* Raja Abdullah x hadir ms upacara pemakaman
* Raja Ismail dilantik jd sultan
* s/pewarisan takhta Perak [Raja Muda--> Sultan]
* Raja Abdullah+Raja Yusuf menentang
-->kuasa Raja Ismail [Hulu Perak]; Raja Abdullah [Hilir Perak]
* perbalahan --> gugat keamanan

KESAN: Raja Abdullah minta bantuan British

*Andrew Clarke buat rundingan [Perjanjian Pangkor]
- pembesar2 Melayu [Sultan Ismail x dtg sebab lmbt terima surat jemputan]
- kongsi gelap Cina

*Perjanjian Pangkor [20 Januari 1874]
i) Raja Abdullah [Sultan]
ii) Raja Ismail [Raja Muda]
iii) Residen British [nasihat sultan semua perkara kecuali hal agama Islam+adat istiadat Melayu]
iv) Residen [pungut cukai]
v) hasil mahsul Perak --> gaji utk Residen, Pen. Residen, sultan, pembesar
vi) Ngah Ibrahim [Menteri Larut]+ terima seorang Pen. Residen
vii) Menteri Larut biayai segala usaha utk mengamankan Perak

[F2] 2.1 - Dasar campur tangan British di Negeri-Negeri Melayu (NNM)

*hubungan ant NNS-NNM
- NNS sbg pelabuhan entrepot [kendalikan perdagangan NNM]
--> melabur modal dlm perlombongan b. timah di Larut, Sg. Ujong, Lukut dan Klang.

kenapa British ingin campur tangan?
i) NNM kaya dgn hasil bumi
- Perak [Larut, Kinta]
- Pahang [Sg. Pahang + Sg. Lembing]; emas [Ulu Tembeling]
- Selangor [Lukut + Ampang + Petaling]
- N9 [Sg. Ujong]
ii) Revolusi Perindustrian
-perlu b.timah utk mengetin makanan
iii) Terusan Suez + kapal wap
- cepat+muatan byk+pendek jarak perjalanan England-TM
iv) bimbang campur tangan kuasa Eropah lain
- Perancis [IndoChina]
- Sepanyol [Filipina]
- Belanda [ Indonesia]
v) K'jaan baru
- Parti Konservatif [dasar campur tangan di NNM]
vi) desakan pedagang
-pertelingkahan pembesar + pergaduhan kongsi gelap
--> pedagang rugi + desak campur tangan

[F2] 1.9 - Negeri-Negeri Selat (NNS)

SHTI (1824)
i) P.Pinang [Leftenan Gabenor]
ii) Singapura [Residen]
iii) Melaka [Residen]

*1826, ketiga2 petempatan DISATUKAN ---> NNS
- seragam pentadbiran + jimat kos

NNS
i) ibu ng: P.Pinang --> S'pura [lebih strategik+untung]
ii) ketua NNS: Gabenor [terima arahan drpd Gabenor Jeneral di India]
iii) dibantu: Residen Konsuler
iv) Gabenor Jeneral British [India] : gubal dasar2+undang2 NNS

* ramai x puas hati
- seolah2 NNS tanah jajahan India
--> rayu pindah petadbiran ke London

*Faktor2 pemindahan [India--> London]
i) SHTI [India] x ambil berat psl NNS
ii) NNS bantah cadangan hapuskan taraf pelabuhan bebas di S'pura
iii) imigran Cina [kedatangan x terkawal]
-kongsi gelap+ kacau bilau
iv) Akta Mata Wang 1855
-dolar Sepanyol --[diganti]--> rupee India
-pedagang rugi sebab nilai rendah
v) penduduk tempatan bantah, NNS sbg tmpt buangan banduan

[F2] 1.8 - SHTI ambil Melaka

Macam mana SHTI berjaya dapat Melaka?

macam ni,
1) Belanda mendakwa Singapura tu Belanda punya
2) Belanda bimbanglah kalau2 Singapura maju sgt, nnt menjejaskan perdagangan di Betawi
3) British vs Belanda
- British x nak bgla S'pura tu, sebab S'pura tu berpotensi utk maju

jadi...
mereka pon buat perjanjian

*Perjanjian Inggeris-Belanda (17 Mac 1824)
a.k.a Persetiaan London
i) S'pura [British]
ii) Belanda janji x nak buka petempatan kt TM
iii) Bangkahulu [Belanda] + Melaka [British]
iv) British janji x nak buka petempatan kt selatan S'pura

*Kesan Perjanjian Inggeris-Belanda 1824
a) Kepulauan Melayu terbahagi 2
- Semenanjung TM + S'pura --> British
- Kepulauan Riau+ Lingga --> Belanda
b) British kuasai laluan perdagangan di Selat Melaka
c) K'jaan Johor berpecah
- Johor+S'pura --> British
- Kepulauan Riau+Lingga --> Belanda

[F2] 1.7 - Ringkasan bagi (SHTI dpt Singapura)

1) SHTI nk Singapura
- Penang x maju
- strategik

2) Taktik [perjanjian]

a) 1819 (Raffles- T.A.R)
-SHTI bina loji
--> Sultan Abdul Rahman x setuju [x sah]

b) taktik masalah pewarisan
- Sultan Hussein [putera sulung] kecewa x jd sultan
--> tabalkan Sultan Hussein jd sultan
* maka Johor ade 2 sultan
Sultan Hussein (Singapura)
Sultan Abdul Rahman (Lingga)

-->perjanjian 1819 [xdpt berkuasa penuh]
c) 7 Jun 1823 (Raffles- S.Hussein+T.A.R)
-->berkuasa di seluruh S'pura+pulau2 berdekatan

d) 2 Ogos 1824 (John Crawfurd - S.Hussein+T.A.R)
--> dpt Singapura

3) paksa Temenggung pindah pusat pentadbiran
Kuala Sg. S'pura --> Teluk Belanga --> Johor Bahru

4) ambil tanah2
Kg Gelam + Teluk Belanga